Chân thành hay trân thành? Từ điển tiếng Việt chỉ ghi một từ

Chân thành hay trân thành là câu hỏi nhiều người gặp khi viết lời cảm ơn, thư từ hay email. Cách viết đúng là chân thành, bằng chữ ch, còn trân thành không được từ điển tiếng Việt do Viện Ngôn ngữ học xuất bản ghi nhận.

Cuối email vừa gõ xong, đọc lại mới thấy chữ thứ hai không đúng. Bài này giải đáp gọn chuyện đúng sai, nghĩa của từ, và cả những trường hợp dễ lẫn với trân trọng khi viết thư mời hay email công việc.

Chân thành hay trân thành: từ nào đúng?

Trong từ điển tiếng Việt do Viện Ngôn ngữ học xuất bản, chỉ có mục từ chân thành, hiểu là tính từ thể hiện tình cảm hết sức thành thật, xuất phát từ đáy lòng. Bộ từ điển này do GS Hoàng Phê làm chủ biên, ra mắt năm 1988, thu thập và giải thích khoảng 36.000 từ ngữ, và năm 2005 được trao Giải thưởng Nhà nước về Khoa học công nghệ.

Chân thành là từ ghép Hán Việt: chân nghĩa là thật, thành nghĩa là thành thật, ghép lại thành thật lòng, không dối trá. Cách giải nghĩa này khớp với cách nói hằng ngày: một người chân thành là người nghĩ gì nói nấy, không giả vờ, không tính toán thiệt hơn.

Xét về từ loại, đây là tính từ, đồng nghĩa với chân thật, thành tâm, mang nghĩa thật thà, thành thật từ tận đáy lòng. Người ta nói chân thành với nhau trong câu chuyện, và cũng viết chữ này ở cuối thư tay hay cuối email, kiểu “chân thành cảm ơn anh/chị…” .

Còn trân thành thì không tồn tại trong tiếng Việt chuẩn, không có phát âm chuẩn và không có nguồn gốc từ nguyên. Nó giống một từ được ghép vội: lấy chữ trân từ trân trọng rồi dán vào chữ thành, nghe quen tai nhưng không mang nghĩa gì.

Một cách viết sai nữa là chân thàng: chữ thành bị gõ nhầm thành thàng, vần cuối đổi nh thành ng. Kiểu này ít gặp hơn trên mạng nhưng cũng phải sửa về chân thành. Gặp phân vân chân thành hay trân thành, cứ dựa vào từ điển của Viện Ngôn ngữ học. Còn nếu muốn tự kiểm tra một câu mình vừa viết, ô Kiểm tra chính tả của nền tảng Chúc Mừng Năm Mới là chỗ tra nhanh.

Chân thành nghĩa là gì

Hỏi chân thành là gì, có thể trả lời gọn: thật lòng. Lời nói việc làm đều xuất phát từ tấm lòng, không giả vờ, không xã giao cho có, cũng không tính toán vụ lợi. Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê) giải nghĩa gần như vậy, và các bài viết về chính tả đều nhắc lại cách hiểu này.

Gần nghĩa với chân tình, thành tâm, trái nghĩa với giả dối. Sang tiếng Anh, người ta dịch là heartfelt hoặc sincere, nhưng viết tiếng Việt thì chỉ một cách là đúng.

Sắc thái của từ nằm ở cảm xúc bên trong. Lời cảm ơn chân thành khác lời cảm ơn lịch sự ở chỗ người nói thật sự biết ơn, không nói cho đủ lễ. Vì thế chữ này hay đi với cảm ơn, xin lỗi, chia sẻ, góp ý, động viên.

“Cô ấy gửi lời cảm ơn chân thành đến những người đã giúp đỡ mình” là câu đúng. Trong lớp học, “Bài văn của bạn được đánh giá cao vì thể hiện cảm xúc chân thành” cũng là cách dùng chuẩn. Ở chỗ làm, người ta viết “Chúng tôi chân thành xin lỗi vì sự bất tiện này”, “Doanh nghiệp chân thành ghi nhận mọi ý kiến phản hồi từ khách hàng”, hay “Gửi đến toàn bộ Anh/Chị những tình cảm chân thành”.

Người chân thành thì nghĩ gì nói nấy, làm điều đã nói, thoải mái khi là chính mình và kiên định với quan điểm của mình. Có một điều dễ bỏ qua: không phải câu nào cũng nhét được chữ này. Thông báo, văn bản hành chính không có cảm xúc, nên viết “Thông báo này được gửi một cách chính thức” chứ không viết “gửi một cách chân thành”.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

Hệ quả khi viết sai

Bàn chuyện chân thành hay trân thành, nhiều người chỉ lo đúng sai, ít để ý tới ấn tượng người đọc nhận. Dùng trân thành trong lời cảm ơn có thể khiến người nhận đánh giá mình thiếu thiện chí, thiếu chuyên nghiệp. Trong email gửi đối tác, lỗi này còn có thể khiến họ đánh giá thấp người viết. Cách viết sai ấy cũng dễ bị xem là lỗi chính tả khi xuất hiện trong văn bản hành chính hay email công việc, về lâu dài có thể làm mất uy tín trong các mối quan hệ hợp tác.

Một chữ sai trong cả lá thư thì nhỏ, nhưng người nhận không biết mặt người viết. Trong thư xin việc hay email chào hàng, chữ nghĩa là thứ duy nhất họ có để đánh giá. Cùng một nội dung, bản viết “Em xin chân thành cảm ơn” và bản viết “Em xin trân thành cảm ơn” để lại hai ấn tượng khác nhau, dù người gửi chỉ muốn nói một điều.

Trong đời sống, chân thành cảm ơn dùng khi thể hiện lòng biết ơn, chân thành xin lỗi dùng khi xin lỗi vì gây ra điều khó chịu, tổn thương người khác. Hai cụm này đã thành lối nói quen, nên viết sai chữ đầu là người đọc nhận ra ngay, trước cả khi kịp hiểu nội dung.

Phát hiện muộn cũng có cách chữa. Email đã gửi thì gửi thêm một dòng đính chính ngắn, không cần dài dòng. Bài đăng hay tin nhắn thì sửa ngay trong bản nháp, trước khi bấm gửi. Việc đáng làm hơn là đọc lại câu có chữ chân thành một lượt trước khi gửi, vì lỗi này nằm ở đúng một chữ.

Đọc thêm: Giày vò hay dày vò đúng chính tả? Từ điển chỉ ghi một cách

Phân biệt với trân trọng

Hai từ này không thay thế cho nhau được, nhất là trong thư mời và email công việc. Chân thành nhấn mạnh cảm xúc thật từ bên trong, còn trân trọng nhấn mạnh sự coi trọng, lịch sự trong văn bản trang trọng. Vì thế câu “Chúng tôi chân thành gửi thư mời đến quý khách” là sai; đúng phải là “Chúng tôi trân trọng gửi thư mời đến quý khách”. Trong thư mời trang trọng, trân trọng là lựa chọn an toàn hơn.

Bảng dưới đây gom vài tình huống thường gặp để bạn đối chiếu nhanh. Cột bên trái là việc đang làm, hai cột sau là từ nên chọn và câu mẫu.

Mẹo nhớ để khỏi lẫn chân thành với trân thành

Cách nhớ dễ nhất là theo họ từ. Chân thật, chân thành, chân lý, chân chính đều dùng chân với nghĩa là thật; còn trân chỉ xuất hiện trong trân trọng, trân quý, tức là quý trọng. Khi phân vân, thử thay chữ chân bằng chữ thật: “lời cảm ơn thật lòng” nghe xuôi, còn “lời cảm ơn quý trọng” thì không ai nói.

Một cách khác là ghi ra giấy. Các từ dễ nhầm viết lên tờ giấy nhớ rồi dán ở bàn học, bàn làm việc, chỗ hay nhìn thấy, để mắt bắt gặp chữ đúng mỗi ngày. Cách này hiệu quả với người hay gõ nhanh trên điện thoại.

Thói quen tra cứu cũng cứu được nhiều lỗi. Đọc sách để tăng vốn từ, gặp từ không hiểu thì tra từ điển tiếng Việt ngay, mua một cuốn để sẵn trên bàn, và tra từ điển online ở những trang uy tín khi không mang sách theo. Viết nhiều, dùng nhiều thì tay quen mặt chữ và thành thói quen viết đúng.

Chân và trân còn xuất hiện trong một số cặp từ khác cũng hay viết lẫn. Chân tình là thật lòng, còn trân tình không phải từ chuẩn. Chân thực là đúng với sự thật, còn trân thực cũng không có trong từ điển. Chân chính là đúng đắn, hợp lẽ phải, còn trân chính cũng là cách viết sai cùng kiểu. Ngoài nhóm này, người viết hay nhầm sếp với xếp. Mỗi cặp chỉ cần nhớ một từ đúng là đủ. Chuyên mục Chính tả của trang có thêm nhiều cặp tương tự để đối chiếu, và quy tắc phân biệt ch và tr giúp bạn nhớ kỹ hơn nhóm từ này.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Hỏi đáp nhanh

Chân thàng có phải là từ đúng không?

Không. Chân thàng cũng là cách viết sai, chỉ khác là ít gặp hơn trân thành trên mạng. Sửa lại vẫn phải viết chân thành: giữ chữ ch ở đầu, phần cuối viết đúng là thành, vần kết thúc bằng nh. Đây là lỗi thuộc nhóm -ng/-nh, nên viết xong nên đọc lại vần cuối cho chắc.

Trân thành có nghĩa là gì không?

Không có nghĩa. Từ này không nằm trong từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, không có phát âm chuẩn và không có nguồn gốc từ nguyên. Nếu gặp trong một email hay bài đăng, hiểu đơn giản là người viết muốn nói chân thành nhưng gõ nhầm chữ đầu.