Cách vệ sinh lò vi sóng: nửa quả chanh, mười phút mỗi tuần

Lò vi sóng bẩn lâu: nửa quả chanh và vài phút mỗi tuần là đủ sạch

Mở cửa lò hâm bữa trưa, một mùi khét cũ ập vào mặt, nhìn lên trần khoang thấy những vệt dầu mỡ đen khô cứng bám từ dạo nào. Chuyện này xảy ra ở gần như mọi căn bếp, vì hâm đồ ăn xong là đóng cửa lò lại, hẹn hôm khác lau. Cách vệ sinh lò vi sóng thật ra không tốn công: nửa quả chanh, một chiếc khăn mềm và vài phút mỗi tuần là có ngay khoang lò sạch bong.

Trước khi bàn đến cách làm, đáng để nhìn kỹ những gì đang nằm trong khoang lò sau vài tuần lười lau. Vết bẩn ở đó chẳng những xấu. Nó ảnh hưởng tới món ăn, tới sức khỏe của cả nhà và cả tuổi thọ của chiếc lò mấy triệu tiền.

Thức ăn khô bám trong lò là ổ vi khuẩn lây sang món mới

Mỗi lần hâm canh, nước sôi trào ra ngoài, cơm rơi vương vãi hay dầu từ miếng thịt bắn lên thành lò, một phần thức ăn đó bám lại thành mảnh vụn khô trên mặt trong của lò. Lò vi sóng vốn là không gian kín, hơi ẩm đọng lại sau mỗi lần dùng, nên chỗ mảnh vụn ấy luôn trong trạng thái ẩm ấm. Đúng môi trường mà vi khuẩn và nấm mốc ưa nhất.

Chuyên gia y tế của Bệnh viện Vinmec khuyến cáo lò vi sóng bẩn lâu ngày có thể gây nhiễm khuẩn chéo thực phẩm. Mảnh vụn thức ăn khô trong lò có thể chứa vi khuẩn E.coli và Salmonella, hai thủ phạm quen thuộc gây rối loạn tiêu hóa. Khi cho món mới vào hâm, hơi nóng làm bốc hơi và xoay chuyển trong khoang, phần vi khuẩn từ vết bẩn cũ dễ lây sang thức ăn vừa đặt vào.

Ngoài ra, môi trường ẩm ấm ít được lau chùi còn tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, và mùi thức ăn cũ bám trong lò lan sang món mới. Canh nóng hâm xong lại ngửi thấy mùi cá kho từ bữa trước, đó là dấu hiệu lò đang cần được lau ngay, chứ không phải chuyện nhỏ của mùi hương.

Dầu mỡ tích tụ lâu có thể bắt lửa và làm lò hỏng sớm

Nguy hiểm hơn vết bẩn vì sức khỏe là vết dầu mỡ vì an toàn. Theo khuyến cáo của chuyên gia y tế, dầu mỡ tích tụ lâu trong lò có thể bắt lửa khi lò chạy ở nhiệt độ cao. Một vệt dầu khô dính trên mặt trong của lò, gặp lần hâm kéo dài vài phút, đủ trở thành điểm cháy nhỏ bên trong một thiết bị điện đang vận hành.

Nhiều vụ cháy nổ liên quan đến lò vi sóng bắt nguồn từ vết bẩn và dầu mỡ bám lâu ngày chứ không phải do lỗi của máy. Người dùng thường nghĩ lò chỉ hâm thức ăn nên không thể cháy, nhưng chính lớp cặn cũ trong khoang mới là vật liệu dễ bắt lửa nhất ở đó.

Trong khi đó, bẩn còn làm lò hỏng trước tuổi. Vết bẩn bám dưới thành hoặc đáy lò có thể ảnh hưởng tới bộ phận chắn sóng, khiến lò vẫn chạy nhưng không nóng. Chiếc lò được lau đều đặn phát hiện sớm những vết bẩn này; chiếc lò để bẩn nhiều tháng thì người dùng chỉ biết khi món ăn ra vẫn nguội ngắt, và khi đó có khi đã phải mang đi sửa.

Vệ sinh đều giúp món ăn ngon hơn và sớm phát hiện hư hỏng

Khoang lò sạch thì món hâm ra vẫn giữ trọn vị của chính nó. Khi lò còn mùi thức ăn cũ và dính cặn bám, hương vị của món trước lẫn vào món sau, làm giảm cả độ ngon lẫn cảm giác ăn của người dùng. Vệ sinh lò vi sóng định kỳ giúp diệt vi khuẩn trong khoang, giữ trọn độ ngon của món ăn, đồng thời kéo dài tuổi thọ của thiết bị.

Việc lau lò đều đặn còn có một lợi ích ít ai để ý: nó là dịp kiểm tra máy. Mỗi lần lau, mắt người dùng lướt qua khoang lò, đĩa quay, cửa lò và bảng điều khiển, nên những dấu hiệu bất thường như vết nứt trên men khoang, đĩa quay kêu hoặc khay bị lệch sẽ được nhận ra sớm. Nhận ra sớm nghĩa là xử lý nhỏ, chưa thành hỏng lớn.

Vì thế, vài phút lau lò mỗi tuần nên xem như một khoản đầu tư nhỏ cho cả bữa ăn lẫn chiếc lò. Chuyện còn liên quan tới cả gian bếp: thiết bị bếp không được vệ sinh thường xuyên sẽ thu hút gián, kiến tìm về và trở thành ổ vi khuẩn lây bệnh qua đồ ăn. Chiếc lò sạch giúp cả góc bếp gọn và yên tâm hơn.

Rút điện, đợi nguội: vài phút chuẩn bị quyết định cả lần lau

Chuẩn bị kỹ trước khi bắt tay vào lau chùi quyết định gần nửa thành công của việc này. Nhiều người mở cửa lò, cầm khăn lau ngay sau tiếng bíp cuối cùng, và chính lúc đó nguy cơ bỏng hay chập điện cao nhất. Chỉ cần vài phút sắp xếp từ đầu, cách vệ sinh lò vi sóng sẽ nhẹ nhàng và an toàn hơn hẳn.

Bước đầu tiên luôn là chuyện nguồn điện, vì bên trong lò có mạch điện và bộ phát sóng vẫn giữ nguy cơ rò điện kể cả khi đã tắt. Nhà có trẻ nhỏ càng phải làm nghiêm bước này, vì trẻ nghịch bảng điều khiển chỉ trong chớp mắt.

Rút phích cắm, đợi lò nguội hẳn rồi mới bắt tay vào việc

Bước đầu tiên của mọi hướng dẫn an toàn đều giống nhau: rút phích cắm khỏi ổ điện. Rút cắm giúp cắt hẳn nguồn, tránh tình trạng lò tự khởi động vì ai trong nhà vô tình bấm nhầm khi tay bạn còn đang ở trong khoang, đồng thời tránh chập điện hoặc cháy nổ về sau.

Sau đó, đợi lò nguội hẳn rồi mới lau. Nếu vừa quay xong một bát canh hay hâm đĩa cơm, thành lò và đĩa quay vẫn rất nóng, chạm tay vào là bị phỏng ngay. Khoảng chờ này tận dụng để làm việc khác: pha dung dịch lau, tháo đĩa quay ngâm nước, chuẩn bị khăn. Đợi đến khi thành lò và đĩa quay không còn nóng khi chạm thử, tùy mức nhiệt lúc vừa dùng xong, mới bắt tay vào việc.

Có một ngoại lệ hợp lý: nếu bạn vừa dùng mẹo quay bát nước nóng hay nước chanh để làm mềm dầu mỡ, bát nước trong lò vẫn phải lấy ra cẩn thận hơn cả khoang lò. Dùng khăn khô hoặc miếng lót tay bọc quanh bát, mở cửa lò rồi mới rót nước ra chậu, không cầm trực tiếp bằng tay trần. Nước đã qua quay nóng có thể rất nóng hơn vẻ ngoài, cầm nhầm là bị phỏng tay ngay.

Việc ngắt điện còn có ý nghĩa lâu dài hơn một lần lau. Rút cắm định kỳ để lau sạch chỗ cắm, nơi dễ bám dầu mỡ và hơi nước trong bếp, vừa giữ lò vừa giảm nguy cơ chập mạch.

Chỉ dùng khăn mềm, mút xốp và lau khô cuối cùng

Khoang lò vi sóng phủ một lớp men hoặc sơn chống dính, trông cứng cáp nhưng rất dễ xước nếu chà bằng đồ thô. Vết xước tuy nhỏ, lâu ngày chỗ đó bám bẩn nhiều hơn, thấm dầu mỡ sâu hơn và khó lau hơn lần trước. Vì thế dụng cụ chuẩn bị chỉ cần đơn giản: khăn vải mềm, miếng bọt biển mặt mịn, khăn giấy thấm tốt. Một chậu nước ấm pha chút nước rửa chén là đủ cho hầu hết các lần lau thường xuyên.

Bước cuối cùng là lau khô. Sau khi chùi xong bằng khăn ẩm, lấy khăn khô lau lại toàn bộ thành lò, cửa và đĩa quay, rồi mở cửa lò cho thoáng vài phút cho hơi ẩm bay hết. Nước đọng trong khoang lò, nhất là quanh bảng điều khiển và khe cửa, lâu ngày gây ẩm mốc và có thể làm hỏng linh kiện điện tử. Lau khô hẳn trước khi cắm điện trở lại là thói quen đáng bỏ vài phút.

Những thứ tuyệt đối không dùng: bàn chải kim loại, chất tẩy mạnh, xịt nước trực tiếp

Danh sách những thứ cấm đoán nghe dài, nhưng quy ra chỉ ba nhóm, mỗi nhóm một lý do rõ ràng.

Đứng đầu là đồ chà thô: bàn chải kim loại, miếng nhám rửa chén bằng sắt, búi thép, vật sắc nhọn để cạo vết bẩn. Những vật này làm trầy lớp men chống dính trong khoang, và còn có nguy cơ khó thấy hơn: mảnh vụn kim loại li ti sót lại trong lò có thể bắt lửa khi lò hoạt động trở lại. Cạo vết bẩn cứng đầu thì dùng cạnh miếng nhựa cứng hoặc đầu thẻ nhựa cũ là đủ, an toàn hơn hẳn.

Hóa chất mạnh cũng nằm trong danh sách cấm. Chất tẩy chứa clorine, amoniac hay dung môi như xăng đều không nên đưa vào khoang nơi thức ăn tiếp xúc trực tiếp; những chất này có thể ăn mòn bề mặt và để lại dư lượng khó trôi hết. Bình xịt rửa dành cho lò nướng cũng không dùng được cho lò vi sóng, vì công thức của hai loại thiết bị khác nhau. Nước rửa chén dịu nhẹ, baking soda hay chính nước cốt chanh là những lựa chọn vừa sạch vừa yên tâm hơn.

Lỗi phổ biến nhất trong ba nhóm là xịt nước hay dung dịch trực tiếp vào khoang lò, vào cửa và bảng điều khiển. Dòng xịt mạnh đẩy nước lọt vào khe cửa, lỗ thông hơi và các mối nối, nơi có mạch điện nằm bên dưới. Nước ứ đọng ở đó gây rỉ sét, lâu dài làm hỏng bộ phận phát sóng. Cách làm đúng là xịt hoặc nhúng dung dịch vào khăn, vắt bớt nước cho khăn chỉ còn ẩm, rồi mới lau lên bề mặt. Khăn đóng vai trung gian, không bao giờ để nước tự tìm đường vào bên trong lò.

Một chi tiết cuối cùng dễ bị bỏ qua: sau khi lau xong, kiểm tra kỹ trong khoang không còn mảnh vải vụn hay bông khăn giấy sót lại. Vải vụn sót trong lò khi lò chạy có thể gây cháy. Đóng cửa lò trước khi rút khăn tay là thói quen nên bỏ.

Bốn cách làm sạch khoang lò bằng nguyên liệu sẵn trong bếp

Khoang lò là nơi dầu mỡ và mảnh thức ăn bám dày nhất, cũng là chỗ khó lau nhất vì vết bẩn đã khô cứng sau nhiều lần hâm nóng. Tin vui là gần như mọi gia đình đã có sẵn trong bếp những thứ xử lý được lớp bẩn này: một quả chanh, chai giấm trắng, hộp baking soda hay chính nước rửa chén đang đặt cạnh bồn rửa.

Chọn cách nào tùy vào độ bẩn và thứ có trong nhà. Lò mới dùng, chỉ dính vài vết nước sốt thì hơi nước chanh là đủ. Lò lâu chưa lau, dầu mỡ đóng thành lớp vàng nhớt thì cần baking soda để qua đêm. Còn vết dầu mỡ nhiều, chảy xuống thành lò thì nước rửa chén hoặc nước lau kính làm việc nhanh hơn.

Quay bát nước chanh hoặc giấm cho hơi axit làm mềm dầu mỡ

Chanh chứa axit citric, một loại axit hữu cơ tự nhiên giúp làm mềm dầu mỡ, cặn bẩn và khử mùi hôi mà vẫn an toàn cho lớp men chống dính bên trong lò. Nhờ vậy, cách làm này phù hợp cho hầu hết các lò, kể cả lò có khoang tráng men, và không cần chà xát nhiều. Hơi axit từ chanh nung nóng còn khử luôn mùi thực phẩm ám trong khoang, nên nhiều gia đình chọn đây làm cách làm sạch định kỳ.

Cách làm rất đơn giản. Vắt nước cốt của một quả chanh vào bát thủy tinh chứa khoảng 200-250ml nước, có thể thả thêm cả vỏ chanh vào. Đặt bát vào lò, bật công suất cao trong 3-5 phút đến khi nước sôi, hơi nước bám đầy thành lò. Sau đó giữ nguyên cửa lò đóng chặt thêm khoảng 5 phút để hơi axit ngấm vào vết bẩn, rồi mới mở cửa lấy bát ra. Lúc này lớp dầu mỡ đã mềm, chỉ cần dùng khăn mềm lau qua là sạch. Lau lại một lần nước rồi lau khô để tránh đọng nước gây ẩm mốc.

Tùy lò và tùy quả chanh, thời gian quay có thể linh hoạt hơn. Lò công suất tối đa có nơi hướng dẫn quay 5-10 phút. Quan trọng là canh đến khi nước sôi, tỏa hơi đều, chứ không phải bám cứng một con số. Nếu lò chỉ bám dầu mỡ nhẹ, không có cặn cứng, dùng riêng nước cốt chanh không pha là được.

Vết bẩn khô cứng bám lâu ngày cần xử lý trực tiếp hơn: chấm nước cốt chanh nguyên chất đắp lên vết bẩn, để yên 5 phút rồi lau, lớp bẩn sẽ bong ra dễ hơn nhiều so với chà khô. Hoặc cắt đôi quả chanh, úp mặt cắt xuống đĩa thủy tinh, rưới 1-2 muỗng nước rồi quay 1-2 phút. Cách này tiện khi không có bát vừa, dù lượng hơi nước ít hơn nên chỉ hợp với lò ít bẩn. Một biến thể khác là thái chanh lát mỏng thả vào ba phần tư bát nước, vắt thêm nước cốt. Quay mức cao 3-5 phút đến khi sôi, rồi giữ kín cửa 1-2 phút trước khi lau.

Giấm trắng là lựa chọn thay thế khi nhà hết chanh. Giấm ăn là axit tự nhiên tẩy rửa tốt, bay hơi nhanh nên không để lại mùi trên thiết bị. Pha giấm với nước theo tỷ lệ 1:5, tức một phần giấm với năm phần nước, vào bát chịu nhiệt. Quay ở công suất cao khoảng 5 phút; lò công suất lớn chỉ cần 2-3 phút, nên canh chừng, thấy nước sôi bốc hơi là tắt. Tắt máy xong, để bát trong lò thêm 10-15 phút cho hơi nước làm mềm vết bẩn rồi mới mở cửa lau bằng khăn khô mềm.

Vết bẩn bám chặt hơn thì tăng nồng độ: pha giấm và nước tỷ lệ 1:1, hoặc thêm một muỗng canh giấm trắng vào bát nước cốt chanh để tăng khả năng tẩy rửa. Tuy nhiên đừng để giấm nguyên chất hoặc quá đậm đặc lâu trên bề mặt kim loại trần, vì axit gây ăn mòn kim loại; lau lại bằng khăn thấm nước sạch sau khi làm xong. Hơi giấm khá nồng, nên mở cửa sổ hoặc bật quạt trước khi bắt đầu để phòng không bị ngạt trong bếp nhỏ. Ai ngại mùi giấm có thể pha thêm 1-2 giọt tinh dầu chanh vào bát nước giấm, mùi sẽ dễ chịu hơn hẳn.

Cả hai cách đều làm được hai việc cùng lúc: làm sạch và khử mùi. Mùi chanh lưu lại trong lò còn giúp hạn chế vi khuẩn sinh sôi, theo quan điểm phổ biến trong các hướng dẫn làm sạch gia đình. Chi phí cũng gần như không đáng kể; chanh bán lẻ ở chợ thường chỉ 2.000-5.000 đồng mỗi quả, vào mùa giá sỉ có khi chỉ 10.000 đồng/kg, trái vụ có thời điểm lên tới 120.000 đồng/kg theo báo Sức khỏe & Đời sống. So với mua dung dịch tẩy rửa chuyên dụng, một quả chanh trong tủ lạnh vẫn là lựa chọn rẻ và lành nhất.

Baking soda đánh bay vết bẩn cứng đầu mà không ăn mòn

Baking soda là bột natri bicacbonat, còn gọi thuốc muối, có tác dụng tẩy cặn bẩn và làm sáng bề mặt thép không gỉ, crom mà không gây ăn mòn. Vì thế, cách này được chọn khi lò đã bẩn nặng, dầu mỡ đóng thành lớp dày hoặc có cặn thức ăn cháy khét bám lì. Đây là những vết mà hơi nước chanh hay giấm không đủ sức làm bong ngay.

Có hai cách dùng. Cách thứ nhất dùng cho lò bẩn vừa phải: pha 2 thìa cà phê baking soda với một cốc nước vào bát dùng được trong lò vi sóng, quay khoảng 3 phút để hơi nước làm mềm vết bẩn. Đợi 2-3 phút cho bát nguội rồi lấy ra, lau khoang lò bằng khăn mềm nhúng nước ấm. Có nơi hướng dẫn đun đậm hơn, pha 2-3 thìa với hai ly nước và quay 10-15 phút ở công suất tối đa, dành cho lò bẩn nhiều. Dù chọn mức nào, nguyên tắc chung vẫn là đợi hơi nguội bớt 10-15 phút trước khi mở cửa, để hơi nước kịp ngấm vào vết bẩn và tay không bị bỏng.

Cách thứ hai mạnh tay hơn, dành cho cặn cháy và dầu mỡ lì: pha 2 thìa baking soda với chút nước tạo thành hỗn hợp đặc sệt như bột hồ. Quét lên các vết bẩn bằng mút hoặc cọ mềm, rồi để nguyên qua đêm, khoảng 12 tiếng. Sáng hôm sau, lớp baking soda khô đã hút bớt dầu và làm lỏng cặn bẩn. Lau lớp bột khô bằng khăn ẩm, lau lại bằng nước ấm và khăn mềm, rồi lau khô. Nếu còn sót chút cặn trắng của baking soda, dùng khăn thấm chút giấm lau qua là hết, vì giấm phản ứng với cặn soda làm chúng tan ngay.

Thêm vào đó, có thể nhỏ vài giọt nước cốt chanh vào hỗn hợp soda để tăng cả khả năng tẩy lẫn mùi thơm. Trước những vết bẩn quá cứng đầu, rắc một lớp baking soda lên, để 2 phút rồi chà bằng khăn nhúng nước cốt chanh; axit gặp kiềm, cặn bẩn tan nhanh hơn hẳn so với dùng riêng từng thứ. Một cách pha khác cũng được nhiều hướng dẫn nhắc tới: trộn baking soda với nước tỷ lệ 1:2 thành hỗn hợp sền sệt, thoa đều lên thành trong lò rồi để qua đêm như trên.

Ba điều cần tránh khi dùng baking soda. Thứ nhất, không chà hỗn hợp lên bộ phận làm nóng của lò vì có thể khiến máy hư hỏng; chỉ thoa lên thành, đáy và trần khoang. Thứ hai, không dùng baking soda hạt thô chà mạnh lên bề mặt tráng men vì lực chà cộng hạt cứng gây trầy xước lớp men. Lớp men bị xước về sau càng dễ bám bẩn. Thứ ba, đừng dùng loại đã hết hạn vì hiệu quả tẩy rửa giảm rõ, cũng không cần pha quá nhiều, một lượng vừa đủ quét lên vết bẩn là được, thừa chỉ lãng phí.

Về mua sắm, baking soda có bán ở hầu hết siêu thị và cửa hàng nguyên liệu làm bánh, giá vài chục nghìn đồng một hộp, dùng được nhiều lần. Một lần vệ sinh kỹ thường chỉ cần vài thìa, nên một hộp nhỏ cũng đủ dùng lâu. Hộp còn lại đậy kín, để nơi khô, dùng dần cho cả việc tẩy cặn chén bát hay làm sạch bồn rửa.

Nước rửa chén và nước lau kính cho vết dầu mỡ nhiều

Khi lò vừa hâm một bát canh trào ra, hoặc dầu mỡ từ thịt nướng bắn tung tóe khắp thành lò, nước rửa chén là thứ nhanh nhất trong tay. Pha hai muỗng canh nước rửa chén với nửa chén nước ấm vào bát dùng được trong lò vi sóng, đặt vào lò quay 1-2 phút ở nhiệt độ trung bình. Hơi nước xà phòng lan đầy khoang, làm mềm lớp dầu mỡ. Sau đó để lò đóng cửa thêm 4-5 phút rồi mới mở, dùng bông mút lau quanh khoang khi hơi ấm còn đọng, dầu mỡ trượt ra theo khăn dễ dàng.

Cách làm này cần một bước mà nhiều người hay bỏ: lau lại bằng nước sạch. Nhúng khăn vào nước sạch, vắt bớt rồi lau toàn bộ khoang lò một đến hai lần để loại bỏ hết xà phòng. Nếu sót xà phòng, lần hâm đồ ăn kế tiếp mùi thức ăn sẽ lẫn mùi hóa chất, và cặn xà phòng khô lại thành vệt trắng trên thành lò. Nên chọn loại nước rửa chén dịu nhẹ, mùi thơm không quá nồng, vì mùi mạnh dễ ám lại trong không gian kín của lò.

Có một biến thể mạnh hơn cho lò bẩn nặng: pha nước rửa chén với 1-2 thìa baking soda vào bát nước ấm, quay khoảng 3 phút. Baking soda tăng sức tẩy, xà phòng giữ dầu không cho nó bám lại. Hết chu kỳ quay, dùng bông mút lau ngay khi hơi nước còn ấm rồi lau lại bằng khăn ướt. Hoặc nhanh hơn nữa: thấm ướt miếng bọt biển, đổ một ít nước rửa chén lên rồi bóp tạo bọt, đặt bọt biển vào lò và bật công suất tối thiểu khoảng 20-30 giây. Lấy bọt biển ra lau ngay khoang lò rồi lau lại bằng khăn ướt sạch. Cách này hợp cho lần lau dặm giữa tuần, miễn là chọn loại bọt biển mềm, không có lớp cọ cứng, và kiểm tra kỹ không để sót miếng kim loại nào trong lò khi chạy.

Nước lau kính là lựa chọn ít ai nghĩ tới nhưng rất hợp với mặt ngoài lò và cửa kính. Pha nước lau kính với nước ấm theo tỷ lệ 1:1, ví dụ 100ml với 100ml, hoặc đậm hơn theo tỷ lệ 2:1 tùy độ bẩn. Không xịt trực tiếp dung dịch vào lò hay vào các khe; xịt vào miếng bọt biển hoặc khăn trước, rồi mới chùi trong và ngoài lò. Vệt bẩn nằm ở một góc cố định thì thấm khăn với dung dịch, đắp lên vị trí bẩn và để 2-3 phút cho dung dịch làm việc, sau đó lau sạch bằng khăn thấm nước rồi lau khô.

Nhiều người e ngại dùng nước lau kính cho thiết bị đựng thức ăn. Tuy nhiên nếu pha loãng, xịt vào khăn thay vì xịt thẳng, và lau lại bằng nước sạch, thì dung dịch này an toàn cho lò vi sóng. Do đó, cách này phù hợp nhất để xử lý vệt dầu mỡ bắn lên cửa kính và mặt ngoài vỏ lò, nơi nước rửa chén khó làm sạch vệt loang. Chùi xong, mở cửa lò vài phút cho thoáng khí, để khoang bên trong ráo hẳn rồi mới đóng lại và cắm điện. Việc để cửa hở vài giờ sau khi lau bằng hóa chất cũng giúp mùi bay hết trước khi hâm thức ăn.

Cà phê và vani: cách làm sạch kiêm khử mùi ít người biết

Ngoài chanh, giấm và baking soda, vài nguyên liệu khác trong nhà cũng làm được việc tương tự, đôi khi còn khử mùi tốt hơn hẳn. Cà phê là một trong số đó, xử lý được những lò ám mùi nặng như mùi cá, mùi trứng hay mùi khét. Pha hai muỗng cà phê bột cà phê với một chén nước vào tô thủy tinh chịu nhiệt. Quay ở công suất cao khoảng 5-10 phút, tắt lò và để tô trong đó thêm 10-15 phút cho hơi cà phê hấp thụ mùi lạ.

Ai dùng bã cà phê cũng được: trộn nửa cốc nước với hai thìa bã, quay khoảng 10 phút rồi tắt. Mùi cà phê còn sót lại trong lò rất dễ chịu, và món hâm sau đó không bị ám mùi thức ăn trước. Có thể trộn bã cà phê với baking soda tỷ lệ 1:1 đặt trong lò để vừa khử mùi vừa hút ẩm, hợp cho những lò ít dùng mà vẫn ám mùi cũ.

Tinh chất vani là lựa chọn dành cho ai không thích mùi cà phê: pha ba muỗng cà phê tinh chất vani với nước trong tô thủy tinh chịu nhiệt rồi quay vài phút. Hương vani nhẹ nhàng, thơm, hợp để lau dặm sau những lần hâm bánh, sữa hay đồ ăn ngọt ám mùi lâu ngày.

Hai cách này đều theo cùng một nguyên tắc: quay chất lỏng có hương để hơi nước mang theo hương lan khắp khoang, làm mềm vết bẩn và thay mùi cũ. Khác nhau chỉ ở mùi thơm để lại và mức độ khử mùi. Lò chỉ có mùi thoảng qua thì vani đã đủ; còn lò ám mùi cá, mùi trứng hay mùi khét thì phải dùng cà phê mới giải quyết được tận gốc. Dù chọn cách nào, nhớ dùng bát thủy tinh hoặc gốm chịu nhiệt, không dùng hộp nhựa thường, và luôn để bát nguội bớt vài phút trước khi lấy ra để tránh bị bỏng hơi nước.

Đọc thêm: Nhà 3-5 người nên mua lò vi sóng 20-25 lít, công suất 800-1000W

Vệ sinh từng bộ phận: đĩa quay, bảng điều khiển, cửa lò và khe thông gió

Khoang lò làm sạch xong vẫn chưa đủ, vì lò vi sóng gồm nhiều chi tiết với cách xử lý riêng. Đĩa quay thủy tinh dễ vỡ, bảng điều khiển sợ nước, khe thông gió không được chạm dung dịch ướt. Ai lấy một chiếc khăn ướt lau quét qua loa thường phải trả giá bằng nút bấm liệt hoặc đĩa trượt kêu cạch cạch khi lò chạy.

Làm đúng thứ tự sẽ nhanh hơn tưởng tượng: tháo rời các bộ phận rửa được trước, lau khoang theo chiều từ trên xuống, rồi mới đến những chỗ nhạy cảm với nước bằng khăn gần khô. Mỗi bộ phận một cách làm, không trộn lẫn.

Tháo đĩa quay, vòng xoay và khay rửa như chén đĩa thường

Đĩa quay là nơi đặt thức ăn nên dính bẩn nhiều nhất, may thay cũng dễ làm sạch nhất. Nâng đĩa lên nhẹ nhàng, nhấc khỏi trục xoay rồi lấy cả vòng đỡ ra ngoài. Đĩa thủy tinh mỏng, cầm chắc tay, tránh va vào thành bồn rửa vì có thể nứt rạn mà mắt thường không nhìn ra. Nhiều người cầm đĩa bằng một tay cho nhanh, đến khi thấy vết nứt chân đĩa thì đã muộn.

Ngâm đĩa trong nước ấm pha nước rửa chén khoảng mười phút cho dầu mỡ và mảnh thức ăn khô mềm ra, rồi rửa sạch như rửa một chiếc đĩa to. Ai có máy rửa chén thì có thể cho đĩa vào máy luôn, tiết kiệm công chà. Vòng đỡ và trục xoay thì chà bằng bàn chải lông mềm, không ngâm lâu trong nước vì nhựa ngâm nước lâu dễ hỏng. Nếu vết bẩn cứng đầu bám chặt trên đĩa, chà thêm chút bột nở pha loãng sẽ lấy được mà không xước men.

Bước quyết định là lau khô hẳn trước khi lắp lại. Đĩa còn ẩm khiến hơi nước đọng bên dưới, mặt trượt không đều, lò chạy nghe tiếng rung lạch cạch khó chịu. Đợi đĩa ráo nước hoàn toàn, hoặc lau bằng khăn sạch cho đến khi mặt đĩa khô hẳn, rồi mới đặt vào trục. Việc này chỉ mất thêm vài phút nhưng đỡ phải tháo ra lắp lại lần nữa.

Một số mẫu lò dung tích lớn hơn 25 lít còn có khay phụ hoặc giá đỡ thêm. Các khay này rửa như chén đĩa thông thường. Khay dính nhiều dầu mỡ thì ngâm trong nước nóng pha xà phòng từ bốn mươi phút đến một giờ, chà bằng miếng cọ không trầy xước rồi rửa lại; còn dầu thì lặp lại một lần nữa. Vết cháy đen bám lâu có thể ngâm dung dịch baking soda và giấm khoảng một giờ, vội thì ba mươi đến bốn mươi phút cũng khá hiệu quả, chà nhẹ nhàng bằng mút xốp mặt mịn rồi lau khô bằng khăn sạch.

Giá đỡ bám bụi bẩn nặng thì cần thời gian hơn. Ngâm trong bồn nước nóng pha bột giặt qua đêm, sáng ra chỉ việc chà nhẹ là sạch. Không có bột giặt thì ngâm giá đỡ với vài tấm giặt trong bồn tắm qua đêm, cách này nghe lạ nhưng khá hiệu quả với những mảng bám khô cứng. Với mọi khay và đĩa, nguyên tắc chung là chỉ dùng mút xốp mặt mịn hoặc khăn mềm, không chà bằng vật thô ráp vì một vết xước trên đế khay hay men đĩa là vết xước vĩnh viễn.

Muốn giảm bẩn từ gốc, có thể lót đáy lò bằng khay rang cũ hoặc lớp lót chuyên dụng để hứng thức ăn rơi vãi khi hâm. Cháo trào, canh sôi tràn là chuyện hầu như nhà nào cũng gặp. Có lớp lót sẵn, lần sau chỉ việc nhấc lớp lót ra rửa thay vì cạo sạch cả đáy khoang.

Lau khoang lò theo thứ tự và bảng điều khiển bằng khăn gần khô

Khoang lò lau theo thứ tự trần trước, hông sau, đáy cuối cùng. Nguyên nhân rất đơn giản: dung dịch và bụi bẩn chảy xuống dưới, lau đáy trước thì mặt trên rỉ xuống sẽ làm bẩn lại chỗ đã sạch, tốn công lau hai lần. Dùng vải mềm hoặc mút xốp thấm giấm hoặc xà phòng pha loãng, chà theo từng vùng rồi lau lại bằng khăn ẩm sạch. Vết bẩn cứng đầu ở đáy lò xử lý bằng baking soda, giấm hoặc chanh như cách đã nói ở phần làm sạch khoang.

Bảng điều khiển là bộ phận dễ hỏng nhất trong toàn bộ việc vệ sinh lò vi sóng nếu làm sai cách. Tuyệt đối không xịt dung dịch tẩy trực tiếp lên nút bấm hay màn hình, vì nước lọt vào khe phím hoặc khu vực cảm ứng có thể chảy tới bo mạch và gây chập. Cách đúng là thấm dung dịch vào khăn, vắt thật gần khô rồi lau nhẹ nhàng từng mặt phím, sau đó lau khô bằng khăn mềm. Chỉ cần một lần lười vắt khăn, nước chảy xuống khe nút là đủ để phím cảm ứng liệt cả hàng.

Mặt ngoài lò cũng cần phân theo chất liệu. Lò vỏ inox lau theo một chiều của vân inox, không dùng vật liệu mài mòn vì sẽ để lại vết xước vĩnh viễn. Chút dầu ô liu thoa lên khăn rồi lau bề mặt ngoài giúp inox sáng bóng và hạn chế bám vân tay, đáng làm ngay sau khi lau sạch. Mặt thép dùng chất tẩy chuyên dụng cho thép với nước nóng hoặc xà phòng trung tính. Cửa lò lau bằng hỗn hợp giấm pha nước đều nhau, chú ý mặt trước và nút khóa. Có thể dùng bọt biển ẩm thấm nước giấm cho nhanh, lau cả viền cao su quanh cửa cùng các khe nhỏ, vì đó là chỗ thức ăn bơm vào nhiều nhất. Lau bằng nước rửa chén pha loãng cũng được, nhớ lau kỹ khe rãnh quanh cửa.

Cửa lò, khe thông gió và những lò có cấu tạo đặc biệt

Kính cửa lò dính bẩn dầu mỡ thì thoa hỗn hợp baking soda và nước lên mặt kính, để nửa giờ rồi lau sạch. Cách khác là chà bằng nước rửa chén pha nước ấm, giữ mặt kính ướt trong lúc chà cho dầu mỡ mềm ra. Một số mẫu cho phép tháo cửa lò ra để làm sạch dễ hơn, nhưng nếu không rành cấu tạo thì cứ lau tại chỗ cho an toàn, vì cửa gắn liền hệ thống chắn sóng.

Khe thông gió chỉ được chạm bằng chổi nhỏ hoặc khăn khô, không dùng nước hay dung dịch ướt vì nước lọt vào bên trong sẽ hỏng linh kiện. Đây là chỗ nhiều người vô tình phạm phải khi lau quét cả mặt lò bằng một khăn ướt.

Mặt khác, một số lò có bộ phận gia nhiệt kim loại trần thì không được dùng giấm hay chất chua để lau. Quạt đối lưu chỉ chà bằng bàn chải lông mềm, không tháo rời, lau khô kỹ để tránh đọng nước ở bảng mạch. Lò không có vòng quay cho thêm không gian bên trong nên khoang rộng hơn, lau thẳng từng mặt như lau tường là được. Trước khi bắt đầu, xem kỹ hướng dẫn của hãng lò mình dùng để biết lò thuộc loại nào.

Khử mùi hôi và mùi khét ám trong lò vi sóng

Lò vi sóng rửa sạch rồi mà mở cửa vẫn hắt ra mùi cá kho, mùi cháy khét, đó là chuyện nhiều bếp gặp phải. Mùi không nằm ở vết bẩn nhìn thấy mà đã ngấm vào hơi ẩm bám trên thành và trần lò, lau sơ vài lần cũng khó đuổi hết.

May là những nguyên liệu khử mùi đều có sẵn trong bếp: chanh, giấm, bột cà phê, than củi. Nên khử mùi sau khi đã lau sạch khoang, bởi hơi nước kết hợp axit sẽ tách lớp mùi còn sót lại, chứ không thay thế được việc chùi rửa.

Hơi nước thức ăn nhiều dầu mỡ là thủ phạm, dùng chanh, cà phê, than để khử

Mùi ám trong lò đến từ hơi nước bay lên lúc hâm thức ăn. Với món nhiều dầu mỡ, hơi đó mang theo mỡ và mùi, bám vào thành lò và trần lò, tích tụ lâu ngày thành lớp bẩn mỏng mà mùi thì dai dẳng. Lau bằng nước thường chỉ sạch lớp bẩn ở mặt ngoài, phần mùi đã ngấm sâu vẫn ở lại.

Muốn tách mùi, hãy để hơi nước và axit làm việc cùng nhau. Trước hết, cắt vài lát chanh mỏng cho vào cốc nước, quay một đến hai phút để hơi chanh lan đầy khoang, rồi lau khô lại. Cách tương tự dùng được với giấm: pha giấm hoặc nước cốt chanh vào bát nước, quay bảy đến mười phút cho sôi nhẹ, hơi nước kết hợp axit sẽ tách mùi và khử khuẩn nhẹ nhàng. Riêng mùi khét, bát nước cốt chanh pha nước quay ba đến năm phút rồi lau sạch thường cho kết quả rõ hơn.

Bột cà phê khử mùi cũng tốt, pha và quay như cách đã nói ở phần làm sạch khoang. Nếu không muốn quay gì cả, còn cách để nguyên liệu tự hút mùi: bọc ít than củi trong tờ giấy báo đặt vào lò vài ngày, hoặc đặt một túi trà lọc trong khoang qua đêm. Muối cũng giúp được với vết bẩn mới: rắc một ít lên chỗ thức ăn bám, đợi lò nguội rồi lau bằng khăn ấm.

Kế đến là bước nhiều người bỏ qua: sau khi khử mùi xong, mở cửa lò ít nhất mười lăm phút cho hơi ẩm thoát ra hoàn toàn. Khoang lò còn ẩm thì mùi dễ quay lại ngay trong lần hâm tiếp theo, và khi ấy phải làm lại từ đầu.

Giữ mùi không quay lại và tránh các cách khử mùi phản tác dụng

Khử mùi xong mà vẫn hâm thức ăn không đậy nắp thì mùi quay lại nhanh như cũ. Đậy nắp thực phẩm khi hâm nóng là thói quen đơn giản nhất để hạn chế hơi mùi bám vào thành lò. Sau mỗi lần dùng, lau sơ qua khoang bằng khăn ẩm rồi lau khô, lớp mùi không có cơ hội tích tụ thành lớp bẩn.

Muốn lò luôn thơm tho, có thể đặt một lát chanh khô hoặc một túi than nhỏ trong khoang, thay khi thấy hết tác dụng. Cách này giống như để baking soda khô trong một bát mở, đặt vào lò đã tắt và nguội qua đêm để hút mùi hằng đêm, chỉ tốn vài phút chuẩn bị.

Tuy nhiên, không phải cách nào cũng nên làm. Xịt nước hoa, chất tẩy mạnh hay cồn trực tiếp vào khoang lò là sai lầm thường gặp: mùi hóa chất đọng lại, khi hâm nóng lại bốc lên và bám vào thức ăn. Nếu lỡ dùng chất tẩy có mùi để vệ sinh lò vi sóng, hãy mở cửa lò vài giờ cho mùi cũ thoát hết hoàn toàn rồi mới quay đồ ăn trở lại. Mùi thơm nhân tạo tưởng như dễ chịu, thực chất lại gây hại nhiều hơn mùi thức ăn.

Đọc thêm: Rửa bát đúng cách, bỏ 4 thói quen khiến bát đũa càng rửa càng bẩn

Tần suất vệ sinh, thói quen giữ sạch và lúc nào phải gọi thợ

Mười phút mỗi tuần là đủ để khoang lò không bao giờ dính lớp dầu mỡ khô cứng phải cạy hàng giờ. Cái khó không nằm ở kỹ thuật lau rửa mà ở việc lập lịch sao cho hợp với nhịp dùng lò của từng nhà, rồi duy trì vài thói quen nhỏ khiến việc dọn gần như tự động.

Bên cạnh lịch lau chùi, người dùng cũng cần biết ranh giới giữa phần việc tự làm được và phần việc bắt buộc phải nhờ thợ. Lò vi sóng là thiết bị có điện áp cao bên trong, tự tháo lắp vừa mất bảo hành vừa nguy hiểm đến tính mạng.

Lau nhanh sau mỗi lần dùng, vệ sinh kỹ mỗi tuần và sâu mỗi tháng

Không có một con số chung cho mọi gia đình, vì tần suất phụ thuộc vào mức độ sử dụng. Nhà dùng lò ba lần mỗi ngày trở lên, chẳng hạn hâm cơm trưa, rã đông và làm món cho trẻ, thì nên lau kỹ hai lần mỗi tuần. Gia đình chỉ thỉnh thoảng hâm thức ăn có thể giãn ra hai đến ba tuần một lần.

Một lịch dễ nhớ cho nhà dùng vừa phải gồm ba tầng. Tầng đầu là lau sơ ngay sau mỗi lần dùng, chỉ tốn một hai phút. Tầng hai là vệ sinh kỹ mỗi tuần bằng chanh, giấm hoặc baking soda, khoảng mười phút là xong. Tầng ba là làm sạch sâu mỗi tháng một lần: tháo rửa đĩa xoay, lau cửa lò, tay cầm và những khe kẽ ít được nhìn tới.

Cách chia tầng này khớp với tính chất của vết bẩn. Vết thức ăn mới bắn ra chỉ cần khăn ẩm là bay, còn dầu mỡ để lâu một tuần sẽ khô dính thành mảng, phải nhờ hơi nước mới làm mềm được. Càng giữ tầng đầu đều đặn, tầng hai và tầng ba càng nhẹ nhàng, tổng thời gian bỏ ra mỗi tháng thậm chí ít hơn là dồn hết vào một buổi dọn lớn.

Đậy nắp khi hâm, lau khi lò còn ấm để giảm bẩn bám

Thói quen đầu tiên và rẻ nhất là đậy nắp hoặc bọc màng thực phẩm khi hâm thức ăn lỏng như canh, phở, cháo. Một nồi canh bắn trong lò có thể để lại hàng chục vết nhỏ trên trần và thành lò; mỗi vết chỉ lau vài giây, nhưng cộng lại cả tuần là mất cả buổi. Đậy nắp từ đầu đỡ được gần hết công đoạn đó.

Thói quen thứ hai là lau khi lò còn hơi ấm, sau khi đã rút điện. Dầu mỡ ở dạng lỏng dễ lau hơn khi đã khô dính trên thành lò, vì thế một khăn nhúng nước nóng lau qua rồi lấy khăn khô lau lại sẽ đánh bật được vết bẩn mà không cần hóa chất nào. Đợi lò nguội hẳn mới lau thì vết bẩn đã cứng, phải quay nước chanh hay giấm để làm mềm lại.

Tuy vậy, lau lúc lò còn ấm không có nghĩa lau bằng khăn ướt đọng nước. Khăn ẩm, vắt ráo là chuẩn, lau xong nên mở cửa lò khoảng nửa tiếng cho hơi ẩm bay hết để khoang không bị ẩm mốc. Ngoài ra, mỗi tuần quay một bát nước chanh trong lò khoảng một phút vừa khử mùi vừa làm mềm những vết bẩn nhỏ chưa kịp lau, coi như một bước bảo trì nhẹ.

Một cách giữ sạch khác ít ai nghĩ tới là phân công trong nhà. Gia đình nào thống nhất quy tắc ai dùng lò thì người đó lau sơ ngay sau khi dùng, khoang lò gần như không bao giờ dơ nặng. Còn nhà ít dùng lò, khi không dùng nên tháo dây điện ra để an toàn, nhất là khi đi vắng lâu ngày.

Lò không nóng, báo lỗi, kêu lạ: đừng tự tháo, gọi thợ

Vệ sinh chỉ giải quyết được vết bẩn và mùi; khi lò hư hỏng, việc lau rửa không cứu được. Những dấu hiệu cần thợ gồm: lò chạy nhưng không sinh nhiệt, bảng điều khiển báo lỗi, máy kêu tiếng lạ hoặc có mùi khét. Gặp một trong các dấu hiệu này, nên ngừng dùng ngay thay vì tiếp tục hâm cho tới khi lò ngừng hẳn.

Magnetron là bộ phận sinh sóng vi ba tạo nhiệt cho lò vi sóng, có thể hỏng nếu lò chạy không tải và rất nguy hiểm nếu tự tháo lắp. Vì thế đừng để lò chạy rỗng khi kiểm tra, và tuyệt đối không tự mở vỏ lò. Điện áp bên trong vẫn còn cao cả khi đã rút phích cắm, tự thay linh kiện có thể làm mất bảo hành và khiến hư hỏng lan sang bộ phận khác.

Chi phí sửa chữa tùy lỗi và hãng, thường dao động vài trăm nghìn đồng; nên hỏi báo giá ở hai ba nơi trước khi quyết định. Nếu ngại tự lau rửa, dịch vụ vệ sinh tổng thể và bảo dưỡng định kỳ cũng là lựa chọn hợp lý cho những ai bận rộn.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nguồn tham khảo

• Chanh ta vào mùa, giá rẻ giật mình chỉ 10 ngàn/kg bán đầy các chợ (giadinh.suckhoedoisong.vn)