# Cách trang trí bàn thờ ngày Tết đẹp, đúng nếp từng miền > Còn ít ngày nữa đến Giao thừa, nhà nhà lại tất bật lau bàn thờ, thay hoa mới, xếp mâm ngũ quả để rước tổ tiên về ăn Tết. Trang trí bàn thờ ngày Tết cốt ở lòng thành và sự trang nghiêm, còn bày thế nào thì mỗi vùng, mỗi nhà lại có nếp riêng. - Bài gốc: - Chuyên mục: Phong tục - Tác giả: Ban Phong tục - Ngày đăng: 21/10/2026 - Chủ đề: Phong tục Tết, Mâm ngũ quả, Bàn thờ Tết, Thờ cúng tổ tiên, Bát hương - Thời gian đọc: 11 phút --- Giao thừa đã gần kề, nhà nhà lại nhắc tới chuyện lau dọn, thay hoa, xếp mâm ngũ quả cho kịp rước tổ tiên về ăn Tết. Cách trang trí bàn thờ ngày Tết không khó như người ta vẫn nghĩ: cốt lõi nằm ở lòng thành và sự trang nghiêm, còn bày thế nào thì mỗi vùng, mỗi nhà có nếp riêng. Việc này thường bắt đầu sau lễ cúng ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp, thời điểm được xem là kết thúc năm cũ để chuẩn bị đón năm mới. Trước khi cầm khăn lau, người con trong nhà nên nghe người lớn dặn vài câu: nhà này kiêng gì, bày thế nào, hoa cắm bên nào. Nếp nhà là chỗ để hỏi, không phải chỗ để đoán. ## Tục dâng cúng ngày Tết Thờ cúng tổ tiên là tín ngưỡng gần như không thể thiếu của người Việt: hầu như gia đình nào cũng có bàn thờ tổ tiên trong nhà, hoặc ít nhất treo di ảnh một cách trang trọng. Người Việt tin rằng linh hồn người đã khuất vẫn hiện hữu, ngự trên bàn thờ, phù hộ con cháu khi nguy khó và mừng khi con cháu gặp may mắn.[1] Vì thế, trang trí bàn thờ ngày Tết là cách con cháu bày tỏ lòng hiếu thảo, nhớ ơn sinh thành dưỡng dục của tiền nhân, đồng thời đón tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu. Hiểu được ý đó, việc lau dọn, bày biện trở thành một lễ chứ không phải một việc dọn dẹp thường ngày. ## Bước 1: Dọn sạch bàn thờ trước khi trang trí ngày Tết Việc đầu tiên là lau dọn, và việc này nên làm sau khi tiễn Táo quân ngày 23 tháng Chạp. Riêng miền Nam, thời điểm dọn bàn thờ Tết thích hợp nhất là từ ngày 23 đến ngày 30 tháng Chạp, tránh dọn trong đêm Giao thừa hoặc ngày Tết. Người ta lau bề mặt bàn thờ, chân nến, đèn thờ bằng khăn sạch mềm thấm nước ấm pha chút rượu gừng, vừa sạch vừa thơm. Đồ đồng như lư hương, đỉnh đồng, chân nến, lọ hoa có thể làm sáng lại bằng giấm hoặc chanh. Một điều quan trọng: giữ nguyên vị trí bát hương, không xê dịch, tuyệt đối không đổ tro trong bát hương chính khi lau dọn, để tránh xáo trộn không gian thờ cúng. Khi tỉa chân nhang, chỉ nên giữ số lẻ 3, 5 hoặc 7 chân nhang, không tỉa sạch. Theo ông Phạm Đình Hải, nhà nghiên cứu phong thủy của Trung tâm nghiên cứu tiềm năng con người Việt Nam, có thể bao sái bàn thờ vào bất kỳ ngày nào, không cần chọn ngày chọn giờ.[3] Điều quan trọng nhất là người bao sái làm với tình cảm trân trọng: tắm gội sạch sẽ trước khi làm, không cười đùa, quát tháo hay văng tục trong quá trình thực hiện.[3] Chuyên gia phong thủy cũng khuyên dọn vào sáng sớm hoặc trước buổi tối, khi không gian thanh tịnh, ít người đi lại. Một người con xa quê về muộn, dọn bàn thờ chiều 29 tháng Chạp thay vì cố chờ ngày đẹp, vẫn là một người con có hiếu. Còn việc bốc bát hương, tức thay tro hay lập bát hương mới, chỉ nên tiến hành khi thật sự cần thay mới hoặc lần đầu lập bát, và phải làm lễ xin phép tổ tiên, thần linh trang nghiêm. ![Một bà cụ tóc bạc ngồi trên chiếc ghế nhỏ, dùng khăn trắng lau mặt bàn thờ gỗ](https://chucmungnammoi.com/covers/cach-trang-tri-ban-tho-ngay-minh-hoa-1-ajd2kr-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Bước 2: Bày bát hương và bộ đỉnh Bát hương là tâm điểm của bàn thờ: đặt chính giữa, hướng về phía gia chủ, và không di chuyển nhiều khi trang trí. Ở miền Bắc, thường có một bát hương lớn chính giữa thờ Thần linh hoặc Thổ công, hai bát hương nhỏ hai bên thờ gia tiên, bà cô, tạo thế tam tài. Miền Nam thường có 1 hoặc 3 bát hương làm từ gốm sứ hoặc đồng. Bộ tam sự gồm lư đồng đặt chính giữa để đốt trầm hương và hai chân đèn đặt hai bên; kỷ chén 3 hoặc 5 chén đựng nước sạch hoặc rượu đặt phía trước bát hương, nước trong tượng trưng sự trong sạch, tinh khiết của lòng thành. Hoành phi treo chính giữa so với bàn thờ, câu đối treo cân xứng hai bên, hạc thờ bố trí hai bên đỉnh hương. Nguyên tắc Nhất vị, nhị hướng nghĩa là vị trí đặt bàn thờ phải vững chãi, tựa lưng vào tường chắc chắn, còn hướng bàn thờ nên phù hợp với tuổi của gia chủ. Gia chủ mệnh Hỏa nên quay bàn thờ về hướng Nam; bàn thờ không nên đối diện cửa chính, cửa sổ hoặc các cửa ngách trong nhà. Bộ ngũ sự đủ hơn tam sự, gồm lư hương, đỉnh đồng, đôi hạc, đôi chân nến; nhà nào điều kiện rộng có thể bày ngũ sự, nhà nhỏ bày tam sự là đủ trang nghiêm. **Đọc thêm:** [Lễ tạ ơn tổ tiên ở nhà thuê với 3 nén hương và mâm ngũ quả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/le-ta-on-to-tien-o-nha-thue) ## Bước 3: Hoa tươi, đèn nến trang trí bàn thờ ngày Tết Hai lọ hoa tươi đặt hai bên bát hương, không cắm quá cao che khuất bài vị hoặc di ảnh. Hoa thường dùng là cúc vàng, biểu tượng trường thọ, hiếu thảo và may mắn, màu vàng mang ý nghĩa phát tài, thịnh vượng; ngoài ra có lay ơn, huệ ta, cành đào ở miền Bắc và cành mai ở miền Nam. Kiêng cắm hoa nhựa hay hoa héo, vì làm mất sự thanh tịnh; người miền Bắc quan niệm bày hoa giả trên bàn thờ ngày Tết là không thành tâm. Riêng hoa ly, các quan điểm vẫn bất đồng: có nơi cho rằng có thể dâng gia tiên, một số nhà kiêng vì sợ chữ ly mang nghĩa chia ly; nhà nào giữ nếp nhà ấy, cứ hỏi người lớn trong nhà trước khi cắm. Đèn thờ đặt phía dưới hoặc hai bên bát hương.[1] Hai cây đèn dầu hoặc nến đặt ở vị trí ngoài cùng bàn thờ: theo quan niệm, đèn bên phải tượng trưng mặt trăng, bên trái tượng trưng mặt trời, biểu trưng sự hài hòa âm dương. Miền Bắc thường thắp một cây đèn dầu hoặc hai cây nến liên tục từ ngày 30 tháng Chạp đến hết mùng 3 Tết. Người miền Bắc thường đốt hương vòng trong ngày Tết vì hương thơm dễ chịu và thời gian cháy lâu; khi dùng hương vòng, nên đặt nơi an toàn, có người trông chừng. Cành đào đặt trong lọ cao ở một bên, thường bên phải theo hướng bàn thờ, tượng trưng sinh sôi và đẩy lùi tà ma. Ở chung cư, cặp vợ chồng trẻ có thể thay nến bằng đèn dầu nhỏ đặt trên khay kính, tránh để lửa gần rèm cửa; lửa cháy trong nhà kín cần người canh chừng. ![Bàn thờ với hai bình gốm cắm hoa vàng và hoa trắng kèm cành hoa hồng, giữa là bát hương đồng, hai ngọn nến đỏ tắt](https://chucmungnammoi.com/covers/cach-trang-tri-ban-tho-ngay-minh-hoa-2-svnssx-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Bước 4: Xếp mâm ngũ quả Mâm ngũ quả là linh hồn của bàn thờ ngày Tết.[3] Chữ ngũ thường được hiểu theo Ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, hoặc theo năm ước nguyện Phú, Quý, Thọ, Khang, Ninh. Cách xếp ở miền Bắc: nải chuối to đặt dưới cùng đỡ lấy toàn bộ mâm, bưởi hoặc phật thủ vàng ở giữa, các quả nhỏ xếp xen kẽ xung quanh; chọn số quả lẻ, quả phải tươi mới không héo. Ý nghĩa từng quả: chuối xanh tượng trưng sự sum vầy che chở; bưởi hoặc phật thủ vàng tượng trưng giàu sang, may mắn; sung cầu sung túc; đu đủ cầu ấm no; xoài phát âm giống xài, cầu tiêu xài không thiếu thốn. Nhưng theo nhà nghiên cứu phong thủy Phạm Đình Hải, mâm ngũ quả không tượng trưng âm dương, ngũ hành, vì chưa có ghi chép nào về mâm ngũ quả trong thư tịch phong thủy, địa lý, thuyết âm dương hoặc kinh sách Nho giáo, Đạo giáo.[3] Nguồn gốc ngũ quả được giải thích trong kinh Vu Lan.[3] Ý nghĩa sâu xa nhất của mâm ngũ quả, theo ông Hải, là nói về đạo hiếu, là phẩm vật trang trọng nhất trên bàn thờ gia tiên trong ngày Tết; không nên quan niệm phải mua quả nhập khẩu, đắt tiền, đủ 5 loại, đủ 5 màu mới nhiều lộc. Bà nội chỉ cho cháu úp nải chuối làm đế, đặt bưởi vàng ở giữa; mâm quả vậy là đủ trọn. Mâm ngũ quả đặt ở phía trước bát hương, chính giữa bàn thờ.[1] Mỗi loại quả còn gắn với một hành: chuối xanh thuộc hành Mộc, bưởi hoặc phật thủ thuộc hành Kim, quýt hoặc hồng thuộc hành Hỏa, lê hoặc đào thuộc hành Thổ, nho hoặc táo thuộc hành Thủy. Vì thế mâm ngũ quả miền Bắc chọn năm loại quả màu sắc khác nhau. ## Bước 5: Bày mâm cỗ cúng Mâm cỗ mặn dâng tổ tiên mỗi miền một nét. Miền Bắc có bánh chưng xanh vuông tượng trưng cho đất, xôi gấc đỏ biểu tượng mặt trời và may mắn, gà trống thiến luộc nguyên con, cùng giò chả, trầu cau, rượu, nước sạch, trà. Miền Nam bày bánh tét tượng trưng no đủ, viên mãn; thịt kho tàu nấu từ thịt ba chỉ, trứng vịt và nước dừa; dưa món, củ kiệu; canh khổ qua nhồi thịt với lời chúc khổ cực sẽ qua đi; chả giò và thịt luộc cuốn bánh tráng. Miền Trung nằm giữa hai miền, mâm cỗ pha trộn nét Bắc và Nam: có nhà bày bánh chưng, có nhà bày bánh tét, mâm quả có thể gồm chuối, mãng cầu, xoài, đu đủ, sung, dừa, tùy nhà bày. Cỗ bày trước bàn thờ khi cúng Giao thừa và cúng mùng Một. Nồi thịt kho tàu nước dừa thường là bài học đầu tiên một nàng dâu mới về nhà chồng miền Nam được mẹ chồng chỉ cho, để rồi hiểu nếp nhà là gì. ![Bàn thờ gỗ tối đặt gà luộc, bánh gói lá xanh, xôi đỏ, mâm quả và bát nhang, ánh sáng ấm ban ngày](https://chucmungnammoi.com/covers/cach-trang-tri-ban-tho-ngay-minh-hoa-3-oi8hdq-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Bắc, Trung, Nam mỗi miền một nếp Miền Bắc cầu kỳ: mâm ngũ quả gồm bưởi, quất, chuối, hồng, đào; bên phải đặt một lọ hoa cắm cây vàng cây bạc, bên trái một lọ hoa tươi. Nếu không có cây vàng bạc có thể thay bằng hoa thật, sắp xếp sao cho chỉ lộ bông, không lộ bình. Có nhà còn đặt hai cây mía cao nhiều lá ở hai bên bàn thờ, tượng trưng sự đầy đủ, sum suê. Miền Trung đơn giản hơn, có thứ gì cúng thứ nấy, quan trọng lòng thành; mâm quả chủ yếu có dưa hấu, cam, hồng, đu đủ, bưởi, quýt, vì điều kiện thời tiết, khí hậu, thổ nhưỡng khó trồng nhiều loại quả.[3] Miền Nam kiêng chuối trong mâm ngũ quả vì từ chuối phát âm gần giống chữ chúi, mang hàm ý làm ăn khó khăn; kiêng cam vì quan niệm cam chịu. Mâm quả gồm mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài theo câu Cầu sung vừa đủ xài, nhiều gia đình thêm thơm và dưa hấu vỏ xanh ruột đỏ. Dâu rể mới về nhà chồng hay nhà vợ khác vùng nên hỏi người lớn trong nhà trước khi bày: một cô dâu gốc Bắc mang chuối vào mâm ngũ quả nhà chồng miền Nam sẽ được mẹ chồng nhẹ nhàng giải thích vì sao nhà này kiêng. Cách làm gọn cho nhà chung cư hay người xa quê: giản lược đồ thờ, chỉ giữ bát hương, mâm ngũ quả, một lọ hoa và đèn nhỏ. Theo ông Phạm Đình Hải, bất kỳ hoa quả tươi hay làm bằng chất liệu nào cũng có thể dâng lên bàn thờ nếu gia chủ dâng với sự thành thật, hiếu kính.[3] Trước khi thắp nén hương đầu năm, người cúng thường thưa một câu với ông bà: con cháu đã dọn nhà sạch sẽ, dâng hoa quả tươi, xin ông bà về ăn Tết cùng con cháu. Một lời thưa như thế, đơn giản mà trọn lễ. Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/). ## Hỏi đáp nhanh ### Sau Tết bao giờ thì dọn lại và cất đồ trang trí bàn thờ? Thời điểm dọn bàn thờ sau Tết thường là sau Rằm tháng Giêng hoặc các [ngày hoàng đạo](https://chucmungnammoi.com/lich/hoang-dao) trong tháng Giêng. ## Nguồn tham khảo 1. [Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng_th%E1%BB%9D_c%C3%BAng_t%E1%BB%95_ti%C3%AAn) (Wikipedia) 2. [Tết Nguyên Đán](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%BFt_Nguy%C3%AAn_%C4%90%C3%A1n) (Wikipedia) 3. [Cách bày mâm ngũ quả, trang trí bàn thờ ngày Tết](https://vnexpress.net/cach-bay-mam-ngu-qua-trang-tri-ban-tho-ngay-tet-4421574.html) (vnexpress.net)