Cách trả lời lời mời hẹn hò online vừa lịch sự vừa an toàn

Hơn 4,6 tỷ đồng. Đó là số tiền hai người đàn ông ở Quảng Ngãi mất vì tin lời rủ rê trên một ứng dụng hẹn hò: mở thẻ VIP, nạp tiền tích điểm để nhận lãi, rồi không rút được và bị đòi nộp thêm để kích hoạt tài khoản. Chưa dừng ở đó, một người đàn ông tại Hà Nội mất hơn 600 triệu đồng vì nộp tiền làm nhiệm vụ nhận hoa hồng. Một người phụ nữ ở Hà Nội khác nạp 1 tỷ đồng vào quỹ phúc lợi dầu khí theo lời bạn trai quen qua mạng, rồi bị chặn liên lạc.

Chuyện này không riêng gì ở Việt Nam. Người phụ nữ họ Li ở phía tây nam Trung Quốc bị lừa hơn 1 triệu nhân dân tệ, tương đương 140.000 đô la Mỹ, khi hẹn hò online.^{44 Mẹ đơn thân đưa 3 con tới sống với bạn trai mới hẹn hò online được 1 tháng, cư dân mạng cảnh báo (infonet.vietnamnet.vn)} Cùng năm đó, một người đàn ông phía bắc Trung Quốc phải nhờ cảnh sát điều tra vì bị bạn gái cũ trên mạng lừa hơn 1 triệu nhân dân tệ.⁴

Trước những con số ấy, cách trả lời lời mời hẹn hò online không còn là chuyện chọn câu chữ cho duyên dáng.

Điều cần quyết trước tiên là gặp hay không gặp, gặp thế nào cho an toàn, và từ chối ra sao để không tổn thương người đối diện.

Hai phía của lời mời

Hẹn hò là giai đoạn hai người cùng ước hẹn để xem xét sự phù hợp trước khi bước vào mối quan hệ thân mật. Khi chuyện này chuyển sang mạng, bản chất tìm hiểu vẫn vậy nhưng rủi ro thì khác hẳn. Người gửi lời mời có thể thật lòng muốn gặp để hiểu nhau hơn, nhưng cũng có thể là một tài khoản ảo. Điểm yếu lớn nhất của các ứng dụng hẹn hò hiện nay nằm ở khâu xác minh danh tính: ai cũng có thể tạo tài khoản, dùng hình ảnh và thông tin của người khác để tiếp cận nạn nhân.

Catfishing là hành vi lừa người khác trên mạng bằng tài khoản, danh tính hay hình ảnh giả mạo; kẻ lừa đảo thường đánh vào tâm lý bằng những câu chuyện cảm động để thu hút sự đồng cảm.^{66 Hẹn hò trực tuyến (Wikipedia)} Có trường hợp còn mượn ảnh của người có vẻ ngoài thu hút, tự nhận đang tìm người hẹn hò, lồng ghép số điện thoại Zalo, Telegram để liên lạc rồi chủ động thả thính tìm nạn nhân. Khi bị từ chối hoặc phát hiện, một bộ phận còn chuyển sang bám đuôi qua mạng: dùng mạng xã hội, email, tin nhắn để quấy rối, giám sát hay đe dọa nạn nhân.^{88 An toàn mạng (Wikipedia)}

Hậu quả của việc tin người quá nhanh đã có ví dụ thật. Một người mẹ đơn thân 32 tuổi ở tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc đưa ba con đến sống chung với bạn trai quen online được một tháng.^{44 Mẹ đơn thân đưa 3 con tới sống với bạn trai mới hẹn hò online được 1 tháng, cư dân mạng cảnh báo (infonet.vietnamnet.vn)} Trước đó, người này từng gửi 200.000 nhân dân tệ, khoảng 28.000 đô la Mỹ, giúp cô vượt khó khăn. Cư dân mạng cảnh báo việc chuyển đến ở chung quá nhanh như vậy có thể là lừa tình.

Sự băn khoăn của người được mời rất bình thường: muốn tin, vì những lời quan tâm nghe rất thật; lại cũng sợ, vì chưa từng thấy mặt người đối diện. Chuyên gia Amy Schoen, người có 20 năm kinh nghiệm hỗ trợ khách hàng hẹn hò tại trung tâm trị liệu hôn nhân ở Washington DC, Mỹ, khuyên rằng nếu đối phương chỉ nhắn tin mãi mà không chịu gặp trực tiếp, nên chuyển sang người khác sẵn lòng hơn. Ở chiều ngược lại, một số ứng dụng đã tự đặt rào chắn. Bumble chỉ cho phép phụ nữ nhắn tin trước khi cả hai khớp hồ sơ, và nam giới có 24 giờ để chờ người nữ quyết định có muốn trò chuyện hay không, một thiết kế giúp giảm rủi ro cho phái nữ.

Vì thế, trước khi gõ câu trả lời, người được mời cần nhìn rõ cả hai phía: người mời là ai, và bản thân mình đang cần gì, sợ gì. Đó chính là điểm khởi đầu của cách trả lời lời mời hẹn hò online một cách an toàn.

Bước 1: Soi hồ sơ trước

Trước khi gõ câu đồng ý hay câu từ chối, việc cần làm là đánh giá an toàn khi gặp người quen trên mạng, bắt đầu từ chính hồ sơ của người gửi lời mời. Nên kiểm tra profile có được ứng dụng xác thực hay không, xem họ có những tấm ảnh chụp cùng bạn bè để chắc chắn đó là người thật. Một hồ sơ trống trải nói lên nhiều điều.

Tài khoản mới tạo, ít thông tin, hình ảnh mờ hoặc gần như không có tương tác nào thường là tài khoản giả mạo. Giả sử hồ sơ đối phương chỉ có duy nhất một ảnh chân dung đẹp như mẫu, không một bức ảnh cùng bạn bè, không một dấu vết sinh hoạt nào của người thật. Đó đã là lý do đủ để dừng lại, dù lời nhắn có ngọt ngào đến đâu.

Còn một bước kiểm tra mà nhiều người bỏ sót: tìm lại ảnh đại diện của đối phương trên công cụ tìm kiếm, xem hình ấy có bị sao chép từ nguồn khác không. Chỉ vài phút tra cứu, bức ảnh đẹp nhất hồ sơ có thể bộc lộ chuyện nó thuộc về một người hoàn toàn xa lạ.

Song song với việc soi hồ sơ người kia, người được mời cũng cần khóa chặt thông tin cá nhân của mình. Không nên hé lộ địa chỉ nhà cho đối tượng tương hợp trước khi gặp ngoài đời, và luôn chia sẻ profile của đối phương với bạn bè để đề phòng biến cố khó đoán. Số điện thoại, họ tên đầy đủ, ngày sinh, địa chỉ, nơi làm việc hay lịch sinh hoạt đều không nên đăng công khai, vì kẻ xấu có thể lợi dụng để giả danh hoặc tiếp cận. Riêng hình ảnh nhạy cảm là thứ cần suy nghĩ kỹ nhất: nhiều dữ liệu sau khi chia sẻ vẫn tồn tại dưới dạng bản sao hay ảnh chụp màn hình dù người gửi có xóa đi, và một bức ảnh tưởng vô hại cũng tiết lộ địa điểm, thói quen sinh hoạt.

Bảo vệ cả tài khoản cũng là bảo vệ bản thân. Nên bật xác thực hai nhân tố cho tất cả tài khoản, đặc biệt tài khoản có lưu thông tin ngân hàng, thẻ tín dụng; đây là cách tốt và dễ nhất để giữ an toàn cho tài khoản.^{11 Muốn an toàn trên mạng, bạn nên ngừng ngay và luôn 7 việc này! (svvn.tienphong.vn)} Mật khẩu, mã OTP hay câu hỏi bảo mật thì giữ cho riêng mình, dù người kia xưng là bạn bè hay nhân viên hỗ trợ.^{22 Kỹ năng nào giúp học sinh an toàn trên mạng xã hội? (suckhoedoisong.vn)}

Bước 2: Gọi video trước khi gặp

Nếu sau bước kiểm tra mà vẫn muốn tiếp chuyện, cách trả lời an toàn nhất là đồng ý gặp, nhưng kèm điều kiện: gọi video trước. Trước khi gặp trực tiếp, nên sắp xếp một buổi trò chuyện qua video để phát hiện những dấu hiệu đáng báo động và để bản thân thấy yên tâm hơn. Ai thật lòng sẽ không ngại để mặt mũi, giọng nói của mình xuất hiện trên màn hình.

Buổi gọi video không cần dài. Hai người đồng ý nói chuyện một buổi tối, người kia xuất hiện đúng như ảnh hồ sơ, nói chuyện tự nhiên, thế là đủ cơ sở để thống nhất gặp nhau ở một quán cà phê đông người vào cuối tuần. Tuy nhiên, ngay cả khi đối phương khoe đã khỏi bệnh hay có kết quả xét nghiệm gì đó để chứng minh mình đáng tin, niềm tin trên mạng vẫn cần đặt có chừng mực, vì những giấy tờ như vậy không bảo vệ được người gặp mặt.

Buổi gặp đầu tiên nên chọn nơi công cộng, và càng tốt nữa là biến nó thành buổi hẹn hò nhóm. Khi có bạn bè đi cùng, người được mời gần như không phải lo bị bỏ thuốc vào đồ uống khi đi vệ sinh, cả hai bên cũng bớt ngại ngùng. Ở Mỹ, các ứng dụng hẹn hò còn góp phần phổ biến kiểu gặp mặt theo nhóm chính để giảm sự căng thẳng ban đầu.^{77 Hẹn hò nhóm (Wikipedia)} Kiểu gặp này cũng được các chuyên gia nuôi dạy con cái khuyến nghị là hình thức phù hợp hơn cho trẻ vị thành niên so với hẹn hò một đối một.⁷ Địa điểm, giờ gặp và việc ai đi cùng nên nhắn cho một người bạn thân trước; đó là chi tiết nhỏ nhưng quyết định mức độ an toàn của cả buổi hẹn.

Đọc thêm: Nhận diện dấu hiệu quan hệ online không lành mạnh, ngắt lời an toàn

Từ chối mà không khó chịu

Không phải lời mời nào cũng đáng nhận, và câu hỏi làm sao từ chối hẹn hò mà không gây khó chịu có lời giải khá rõ. Nguyên tắc đầu là thành thật và rõ ràng: cảm ơn người kia vì lời mời, cho họ biết mình trân trọng sự quan tâm, nhưng tránh những từ mơ hồ như có lẽ, có thể, vì chúng tạo hy vọng giả cho đối phương.

Lý do từ chối nên cụ thể, chính đáng, thay vì một chữ bận chung chung. Nói đã có cuộc hẹn với bạn thân hay tối có khách tới nhà giúp đối phương cảm thấy được tôn trọng, dù cách này chỉ trì hoãn được một lần. Thêm hai chữ rất tiếc vào đầu câu làm thái độ chân thành hơn hẳn. Còn nếu không muốn hẹn hò, đừng hứa lần tới sẽ hẹn; lời mở cửa kiểu hy vọng chúng ta sẽ có một cuộc hẹn khác thú vị khi có thời gian vừa giữ được lịch sự, vừa không ràng buộc.

Một cách từ chối khác cũng nhẹ nhàng: bày tỏ người ấy rất tốt, nhưng mình đang tìm hiểu một người khác. Cách nói này giúp không phải lặp đi lặp lại lời từ chối, và hai người vẫn có thể làm bạn bè. Trường hợp đối phương kiên quyết mời mãi, có thể rủ thêm nhiều bạn bè đi cùng để biến cuộc hẹn thành buổi tụ tập, khiến người mời dần nản chí mà không cần cãi vã. Nói cách khác, làm sao từ chối hẹn hò mà không gây khó chịu dừng lại ở ba chữ: cảm ơn, lý do, và không hứa hẹn giả.

Dấu hiệu lừa đảo và hỗ trợ

Kẻ lừa đảo thường không dừng ở một kênh: sau khi làm quen trên ứng dụng, chúng lồng ghép số điện thoại Zalo, Telegram để liên lạc và chủ động thả thính tìm nạn nhân, kéo cuộc trò chuyện ra khỏi nơi có quản trị viên theo dõi. Vì thế, khi người mới quen vội vàng xin chuyển sang nhắn tin riêng, đó cũng là lúc nên xem lại mức độ tin tưởng.

Khi lỡ sa vào một trong các thủ đoạn trên, đừng nộp thêm tiền để cứu tài khoản. Việc cần làm là chặn liên lạc, chụp màn hình lưu tin nhắn, thời gian và số tài khoản, rồi báo ngay cho cơ quan công an gần nhất để xử lý theo quy định pháp luật. Công an cũng khuyến cáo luôn giữ mình trong vùng an toàn khi tham gia các ứng dụng hẹn hò, và cảnh giác với mọi lời mời nạp tiền để nhận ưu đãi, hoa hồng.

Vậy nên, mỗi lần nhận được lời mời hẹn hò qua mạng, hãy dành vài phút kiểm tra hồ sơ, tìm lại ảnh đại diện và hẹn một cuộc gọi video trước khi đồng ý. Cách trả lời lời mời hẹn hò online an toàn dừng lại đúng ở đó: hồ sơ thật, người thật, nơi công cộng, và tuyệt đối không có chuyện tiền bạc. Còn nếu thấy chuyện tiền len vào cuộc trò chuyện, tin nhắn đã lưu và số điện thoại công an gần nhất chính là câu trả lời cần thiết.

• Người quen online vài ngày đã xưng tình, hứa hẹn tương lai rồi dẫn dắt sang chuyện đầu tư, nạp tiền.
• Yêu cầu mở thẻ VIP, nộp tiền nhận hoa hồng theo nhiệm vụ, rồi báo tài khoản khóa và đòi nộp thêm.
• Xin ảnh nhạy cảm hay gạ giao tiếp tình dục qua webcam; nên từ chối, ngừng trò chuyện và báo cáo với ban quản trị ứng dụng.
• Tống tiền tình dục qua webcam: tội phạm mạo danh người có vẻ ngoài hấp dẫn để bắt đầu giao tiếp tình dục, thuyết phục nạn nhân cởi quần áo trước webcam, ghi lại video rồi đòi tiền hoặc hình ảnh khiêu dâm thêm, đe dọa công khai.
• Gửi đường link lạ, đòi mã OTP, mật khẩu, mã PIN: tuyệt đối không nhập, không cung cấp.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nguồn tham khảo

• Muốn an toàn trên mạng, bạn nên ngừng ngay và luôn 7 việc này! (svvn.tienphong.vn) ↩
• Kỹ năng nào giúp học sinh an toàn trên mạng xã hội? (suckhoedoisong.vn) ↩
• 7 lý do khiến hẹn hò online thất bại (vnexpress.net)
• Mẹ đơn thân đưa 3 con tới sống với bạn trai mới hẹn hò online được 1 tháng, cư dân mạng cảnh báo (infonet.vietnamnet.vn) ↩^a ↩^b ↩^c
• 'Sập bẫy' hẹn hò online, hai người đàn ông bị lừa hơn 4,6 tỷ đồng (lifestyle.zingnews.vn)
• Hẹn hò trực tuyến (Wikipedia) ↩
• Hẹn hò nhóm (Wikipedia) ↩^a ↩^b
• An toàn mạng (Wikipedia) ↩