# Bánh quy hay bánh qui: từ nào chính xác?

> Bánh quy hay bánh qui? Cả hai cách viết đều đang được dùng và tiếng Việt chưa có chuẩn chính tả thống nhất cho cặp i/y này, nên trang này chọn viết «bánh quy» và giữ một cách từ đầu đến cuối bài.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/banh-quy-hay-banh-qui>
- Chuyên mục: Chính tả
- Tác giả: Ban Chính tả
- Ngày đăng: 19/11/2026
- Chủ đề: Mẹo nhớ chính tả, Chính tả i và y, Bánh quy hay bánh qui, Bánh quy nghĩa là gì, Quy trình hay qui trình
- Thời gian đọc: 10 phút

---

## Bánh quy hay bánh qui: từ nào đúng và nghĩa là gì?

Bánh quy hay bánh qui, từ nào đúng? Cả hai cách viết đều đang được dùng, và tiếng Việt chưa có chuẩn chính tả thống nhất cho cặp i/y này. Trang này chọn viết «bánh quy» và giữ nguyên một cách từ đầu đến cuối bài.

Chuyện hai kiểu ghi cùng tồn tại hiện rõ ngay trên nhãn hàng. Gói bánh qui bơ ít đường Leibniz 200g và hộp bánh qui bơ nguyên bản Danesita 454g đều in «bánh qui» trên bao bì. Nhiều tiêu đề sản phẩm khác lại ghi «bánh quy», có khi cùng một loại bánh mà hai nơi ghi hai kiểu. Người mua đọc hiểu ngay; người viết thì nên thống nhất để bài văn, tờ rơi hay bài đăng bán hàng không lộn xộn.

Vì sao bánh quy hay bánh qui cùng sống khỏe? Tiếng Việt có khái niệm chính tả thường nhật: ngoài chuẩn chung, còn có những cách viết tùy văn hóa, thói quen của dân cư bản địa, được chấp nhận trong đời sống thường ngày.[3] Cặp này nằm đúng nhóm đó. Chưa có cơ quan nào ban hành quy định riêng, nên cách xử lý thực dụng là chọn một cách theo quy tắc chung rồi giữ nhất quán.

Bánh quy nghĩa là gì? Đó là thực phẩm nướng chín, nhỏ, phẳng và ngọt, thường làm từ bột, đường cùng dầu hoặc chất béo.[2] Cách hiểu này khớp với thứ bánh bán theo gói, theo hộp ở tiệm tạp hóa, máy bán hàng tự động hay quầy cà phê.

Người Việt gọi tên món bánh này theo gốc tiếng Pháp biscuit, thành «bánh bích quy».[2] Trong cách nói hằng ngày, bánh bích quy cũng chính là chiếc bánh nhỏ, giòn, ngọt ấy, chỉ khác cái tên dài hơn. Trong cùng một câu, bạn có thể gặp cả bánh quy lẫn bánh bích quy mà nghĩa không đổi.

Nguyên liệu làm bánh khá rộng: nho khô, yến mạch, sô cô la chip, các loại hạt.[2] Có loại bánh kẹp hai lớp với nhân marshmallow hoặc mứt ở giữa, quen thuộc qua những tên như Oreo, Bourbons, Jammie Dodgers; một số loại còn nhúng sô cô la. Những loại cứng hơn, phải nhai kỹ, thường được gọi là cookies; một số loại đặt tên theo hình dạng như date squares hay bars.

Không phải chiếc bánh nào cũng ngọt. Có loại bánh quy mặn với hình thù «khoanh tay trước ngực» từng nổi tiếng khắp thế giới. Chuyện vì sao bánh quy thường có viền răng cưa quanh mép cũng được giải thích trong nhiều bài ẩm thực. Còn có hướng làm lạ hơn: các nhà khoa học từng biến chất thải nhựa thành bánh quy giàu protein.

Báo chí Việt Nam dùng từ này rất tự nhiên. Có bài viết về bánh quy vị cà phê cho ngày trời lạnh, có bài về những chiếc bánh quy đẹp mắt làm cho [lễ Giáng sinh](https://chucmungnammoi.com/noel), có cả công thức làm bánh quy giòn tan tại nhà.

Ở góc khác, phóng sự về cổ động viên bóng đá kể chuyện người hâm mộ siết chi tiêu để có vé VIP: ăn bánh quy qua ngày, thậm chí có người sẵn sàng bỏ việc. Một từ chỉ món ăn vặt mà đi được vào đủ thể loại bài, từ ẩm thực đến đời sống. Chữ «bánh» nói chung còn xuất hiện trong những bài chẳng liên quan gì đến món ăn: câu hỏi kinh điển «hoa hồng hay bánh mỳ» về quy luật đánh đổi của tuổi trẻ là một ví dụ.

Cần phân biệt: chữ «quy» trong bánh quy không mang nghĩa «quy tắc», «quy định» hay «quy trình». Đây là âm tiết phiên âm của từ gốc, nên đừng dựa vào nghĩa của chữ Hán Việt cùng âm mà viết sai. Hiểu đúng chỗ này giúp nhớ cách viết dễ hơn nhiều so với học thuộc lòng.

Quy tắc i và y thế nào cho dễ nhớ? Khi âm i đứng ngay sau phụ âm đầu, trong âm tiết không có âm đệm và không có âm cuối, cách viết đúng là i: hi vọng, kỉ niệm, lí luận, mĩ thuật, bác sĩ, tỉ lệ. Nhóm này rất nhiều, nên chỉ cần nhớ một câu mẫu là suy ra được hàng loạt từ khác.

Ngược lại, y thường nằm trong âm tiết có âm đệm hoặc âm cuối, như Quy, Quyền, Quyết, hoặc đứng một mình. Âm tiết «quy» mở đầu bằng âm u, nên viết y là hợp quy tắc. Dù viết bánh qui hay bánh quy thì người đọc vẫn hiểu, nhưng «bánh quy» thuận với cách phân bổ i/y này hơn.

Vì sao nhiều người viết nhầm? Một phần do phát âm đặc trưng của từng vùng khác với phát âm chuẩn, dẫn đến cách viết lệch. Thêm nữa, chuyện viết y hay i là một trong những vấn đề chưa thống nhất được, theo giáo sư Nguyễn Văn Hiệp khi đề xuất xây dựng chuẩn chính tả tiếng Việt. Hiểu vậy thì hai cách cùng xuất hiện là chuyện dễ hiểu, không phải lỗi của riêng ai.

Muốn tự kiểm tra một từ viết i hay y, làm theo thứ tự sau:

1. Đọc to từ cần kiểm tra và tách thành từng âm tiết, ví dụ «bánh» và «quy».
2. Xem âm tiết đó có chữ u mở đầu hay không; có thì chọn y.
3. Nếu không có u, xem âm tiết có âm cuối không; không có thì chọn i.
4. Đặt từ vào một câu cụ thể để đọc lại, như «mua một gói bánh quy» hay «quy định của công ty».
5. Tra lại ở [ô kiểm tra chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chinh-ta#kiem-tra) của trang nếu vẫn còn phân vân.

- Có hai ngoại lệ cần nhớ. Thứ nhất là tên riêng: tên người viết theo đúng giấy tờ, không tự chuyển i thành y, nên Văn Qui vẫn giữ nguyên dù trái quy tắc chung. Báo chí cũng vậy, chữ «Quí» trong tên riêng Lý Quí Khánh được giữ nguyên khi đưa tin về chuyện quy trình trộn bánh tráng 250k mỗi suất bị chê vừa đắt vừa dở. Viết hoa tên người là việc tôn trọng giấy tờ, không phải chỗ để sửa chính tả theo ý mình.

## Ví dụ câu đúng, câu sai với bánh quy hay bánh qui

Mười cặp câu dưới đây trải đủ chuyện gia đình, công việc, Tết và trường lớp. Mỗi cặp một dòng đúng, một dòng sai, gạch chú thích ngay sau. Đọc thành tiếng từng cặp sẽ thấy chỗ khác chỉ nằm ở một chữ i hay y.

**Gia đình:** Đúng: «Mẹ mua một gói bánh quy cho cả nhà ăn chiều.» Sai: «Mẹ mua một gói bánh qui cho cả nhà ăn chiều.», âm tiết «quy» có u đứng trước nên viết y.

**Công việc:** Đúng: «Công ty ban hành quy định mới về giờ họp.» Sai: «Công ty ban hành qui định mới về giờ họp.», quy định viết y, qui định không có trong từ điển.

**Tết:** Đúng: «Tết đến, nhà nào cũng sắm hộp bánh quy để tiếp khách.» Sai: «Tết đến, nhà nào cũng sắm hộp bánh qui để tiếp khách.», cùng một quy tắc, chữ «quy» giữ nguyên y.

**Trường lớp:** Đúng: «Lớp trưởng nhắc cả lớp nộp bài đúng quy định của trường.» Sai: «Lớp trưởng nhắc cả lớp nộp bài đúng qui định của trường.», quy định là từ đúng chuẩn.

**Gia đình:** Đúng: «Em bé thích bánh quy bơ hơn kẹo ngọt.» Sai: «Em bé thích bánh qui bơ hơn kẹo ngọt.», bánh quy bơ là tên gọi quen trên bao bì.

**Công việc:** Đúng: «Nhân viên mới được phát tài liệu quy trình làm việc trong tuần đầu.» Sai: «Nhân viên mới được phát tài liệu qui trình làm việc trong tuần đầu.», quy trình viết y.

**Tết:** Đúng: «Khách đến chơi ngày Tết thường được mời bánh quy và trà nóng.» Sai: «Khách đến chơi ngày Tết thường được mời bánh qui và trà nóng.», giữ một cách viết trong cả lời mời.

**Trường lớp:** Đúng: «Bài văn kể về món ăn vặt tuổi thơ, em chọn bánh quy.» Sai: «Bài văn kể về món ăn vặt tuổi thơ, em chọn bánh qui.», bài văn càng nên theo quy tắc chung.

**Công việc:** Đúng: «Chị ấy được đồng nghiệp yêu quý vì hay giúp đỡ người khác.» Sai: «Chị ấy được đồng nghiệp yêu quí vì hay giúp đỡ người khác.», yêu quý viết y.

**Gia đình:** Đúng: «Bà dặn cháu nhớ quy tắc ứng xử khi nhà có khách.» Sai: «Bà dặn cháu nhớ qui tắc ứng xử khi nhà có khách.», quy tắc thuộc nhóm có u dẫn đầu.

Bài viết thuộc [Góc đọc Xuân](https://chucmungnammoi.com/tap-chi) của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Câu hỏi thường gặp về bánh quy hay bánh qui

**Bánh bích quy hay bánh bách quy?** «Bánh bích quy» là cách gọi theo gốc tiếng Pháp biscuit, vẫn gặp trên bao bì và trong lời nói hằng ngày. «Bánh bách quy» không phải cách gọi quen thuộc, ít thấy trên nhãn hàng hay báo chí. Cả hai đều chỉ cùng một loại bánh nhỏ, phẳng, ngọt.

**Bánh quy hay bánh qui, cách nào đúng?** Cả hai cách đều đang được dùng, tiếng Việt chưa có chuẩn thống nhất cho cặp i/y này. Theo cách phân bổ i/y phổ biến, âm tiết có u đứng trước thì viết y, nên «bánh quy» thuận hơn. Trang này chọn viết «bánh quy».

**Viết «bánh qui» có bị coi là sai chính tả không?** Không đến mức bị coi là sai hoàn toàn, vì đây là biến thể từng tồn tại và vẫn xuất hiện trên bao bì, tiêu đề sản phẩm. Nhưng nó lệch với quy tắc i/y đang dùng phổ biến, nên trong văn bản cần chỉn chu, cách viết «bánh quy» vẫn được ưa hơn.

**«Bánh quy» dùng trong hoàn cảnh nào?** Từ này có mặt ở hầu hết ngữ cảnh đời thường: công thức nấu ăn, bài giới thiệu sản phẩm, phóng sự về đời sống. Trong văn bản hành chính hay hợp đồng, nếu phải nhắc tới loại bánh này, «bánh quy» vẫn là cách viết gọn và quen.

**Có cách nào để không nhầm «bánh quy» với «bánh qui» nữa không?** Mẹo nhanh nhất là nhìn chữ u: âm tiết «quy» có u đứng trước nên viết y, giống quyền, quyết, quý. Đọc tách âm tiết «bánh, quy» thành tiếng cũng giúp nhận ra chữ u. Khi cần chắc chắn, tra ở ô kiểm tra chính tả của trang.

## Nguồn tham khảo

1. [Giáo sư đề xuất phải có chuẩn chính tả tiếng Việt](https://vnexpress.net/giao-su-de-xuat-phai-co-chuan-chinh-ta-tieng-viet-4020248.html) (vnexpress.net)
2. [Bánh quy](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1nh_quy) (Wikipedia)
3. [Chính tả tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_t%E1%BA%A3_ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) (Wikipedia)
4. [Quy Nhơn (thành phố)](https://vi.wikipedia.org/wiki/Quy_Nh%C6%A1n_%28th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91%29) (Wikipedia)
