# Bán hàng rong và những điều cần biết về quy định, mức phạt > New York chỉ cấp 2.900 giấy phép bán hàng rong từ năm 1983 cho hơn 10.000 người bán, còn Việt Nam không bắt đăng ký hộ kinh doanh nhưng phạt bán hàng trên phố cấm tới 250.000 đồng một lần. - Bài gốc: - Chuyên mục: Ẩm thực - Tác giả: Ban Ẩm thực - Ngày đăng: 04/11/2026 - Chủ đề: Nghị định 168, Bán hàng rong, Kinh doanh lưu động, Mức phạt vỉa hè, Món vốn ít - Thời gian đọc: 12 phút --- Ở New York, thành phố chỉ cấp đúng 2.900 giấy phép bán hàng rong từ năm 1983, trong khi có hơn 10.000 người sống bằng nghề này.[1] Khoảng chênh ấy đẩy nhiều người vào cảnh bán chui, nộp phạt, mất hàng. Việt Nam đi theo lối khác: nghề bán rong không cần giấy phép kinh doanh. Nhưng đổi lại là hàng loạt quy định về nơi bán, giờ bán và vệ sinh thực phẩm mà không phải ai đi đường cũng nắm được. Thử hình dung một người vừa thất nghiệp, định đẩy xe bán cà phê ra vỉa hè buổi sáng. Trước khi nghĩ bán gì, người ấy phải biết mình có phải đăng ký gì không, bán ở đâu thì bị phạt, phạt bao nhiêu. Bán hàng rong và những điều cần biết quy về đúng những câu hỏi ấy, và bài này lần lượt trả lời, từ pháp lý tới chuyện chọn món. ## Những điều cần biết về quy định bán hàng rong Trước hết, cần hiểu bán hàng rong là gì trong văn bản pháp luật. Theo Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP, buôn bán rong, hay buôn bán dạo, là các hoạt động mua bán không có địa điểm cố định: mua rong, bán rong hoặc vừa mua rong vừa bán rong. Định nghĩa ngắn gọn ấy bao gồm cả người đẩy xe bánh mì, người gánh xôi và người bó hoa đi bán dọc phố. Về đăng ký kinh doanh, quy định mới nhất khá rộng rãi với người mưu sinh. Theo Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người bán rong, bán quà vặt, buôn chuyến hay kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ với thu nhập thấp đều không phải đăng ký hộ kinh doanh. Riêng những ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thì vẫn phải tuân theo quy định riêng. Mức thu nhập thấp do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định trên phạm vi địa phương. Nếu muốn làm ăn lâu dài, người bán vẫn có thể tự nguyện đăng ký hộ kinh doanh để có giấy tờ hợp lệ khi cần hợp tác giao hàng, xuất hóa đơn. Không phải đăng ký kinh doanh không có nghĩa là bán ở đâu cũng được. Điều 6 Nghị định 39/2007/NĐ-CP nghiêm cấm cá nhân hoạt động thương mại tại một loạt khu vực: di tích lịch sử - văn hóa đã xếp hạng, danh lam thắng cảnh; cơ quan nhà nước, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế; vành đai an toàn kho đạn dược. Nghiêm cấm cả tại cảng hàng không, cảng biển, cửa khẩu quốc tế, sân ga, bến tàu, bến xe, bến phà, cùng trường học, bệnh viện, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng và nơi tạm dừng, đỗ của phương tiện giao thông. Ngoài danh sách khu vực cấm, chính điều khoản này cũng cấm chiếm dụng trái phép, tự ý xây dựng hay lắp đặt thiết bị, trưng bày hàng hóa trên đường giao thông, nơi công cộng, lối ra vào, lối thoát hiểm hoặc nơi làm cản trở giao thông. Khi người thi hành công vụ ra mệnh lệnh hợp pháp, yêu cầu di chuyển hàng hóa, phương tiện vì tình huống khẩn cấp hay lý do an ninh, người bán phải tuân theo. Căn cứ pháp lý về lòng đường và hè phố nằm ở Điều 36 Luật Giao thông đường bộ 2008: lòng đường và hè phố chỉ được sử dụng cho mục đích giao thông. Việc sử dụng tạm thời một phần vào mục đích khác do UBND cấp tỉnh quy định, nhưng không được ảnh hưởng trật tự, an toàn giao thông. Vì thế, cùng một góc vỉa hè, tuyến phố này cho phép, tuyến phố kia cấm bán hàng. Người bán phải hỏi rõ tại khu vực mình định đứng, tốt nhất là qua Ban quản lý khu vực hay tổ dân phố. Và đây là mức phạt, phần nhiều người đi đường lo nhất. Theo điểm e khoản 2 Điều 12 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, cá nhân bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng bị phạt tiền từ 200.000 đồng đến 250.000 đồng. Trước đó, cùng hành vi này theo Điều 12 Nghị định 100/2019/NĐ-CP chỉ bị phạt từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng với cá nhân, gấp đôi với tổ chức. Nghĩa là cùng một xe hàng đặt sai tuyến phố, mức trần phạt đã tăng lên 250.000 đồng, cao hơn mức cũ 50.000 đồng. Những hành vi chiếm dụng vỉa hè quy mô hơn bị phạt nặng hơn nhiều. Khoản 7 Điều 12 Nghị định 168/2024/NĐ-CP phạt cá nhân từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng, tổ chức từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng cho việc sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè để họp chợ, kinh doanh dịch vụ ăn uống, bày bán hàng hóa, sửa chữa phương tiện, rửa xe hay treo biển hiệu, biển quảng cáo. Riêng bày bán máy móc, thiết bị, vật tư hoặc sản xuất, gia công hàng hóa trên lòng đường, vỉa hè, cá nhân bị phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, tổ chức từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Chuyện thuế cũng không phức tạp như nhiều người tưởng. Người kinh doanh lưu động nếu nộp thuế theo từng lần phát sinh thì khai thuế tại Chi cục Thuế nơi mình làm ăn, theo Điều 12 Thông tư 40/2021/TT-BTC. Tỷ lệ thuế áp dụng theo Phụ lục I ban hành kèm thông tư này: hoạt động bán buôn, bán lẻ hàng hóa chịu thuế giá trị gia tăng 1% và thuế thu nhập cá nhân 0,5% tính trên doanh thu. Doanh thu tính thuế bao gồm tiền bán hàng, tiền gia công, hoa hồng, các khoản thưởng, hỗ trợ đạt doanh số, chiết khấu thương mại, trợ giá và phụ thu. Điểm đáng ghi nhớ là người bán rong thuộc diện miễn đăng ký hộ kinh doanh vẫn có nghĩa vụ thuế khi phát sinh doanh thu, nên việc nắm chỗ nộp hồ sơ giúp tránh bị nhắc nhở sau này. ## An toàn thực phẩm khi bán rong Bán đồ ăn thì khâu pháp lý không dừng ở đăng ký kinh doanh. Theo Thông tư liên tịch số 13/2014, chủ cơ sở và người trực tiếp kinh doanh thực phẩm phải kiểm tra kiến thức an toàn thực phẩm, trả lời đúng 80% số câu hỏi mới được cấp xác nhận. Thông tư 30 còn đòi hỏi người bán thực phẩm đường phố phải khám sức khỏe, có giấy chứng nhận đủ sức khỏe và được tập huấn an toàn vệ sinh thực phẩm. Người bán phải dùng nước sạch, có bàn cao, khu chế biến đồ sống và đồ chín riêng, cùng hóa đơn chứng minh nguồn gốc nguyên liệu. Thực tế ngoài đường lại khác xa giấy tờ. Khảo sát tại một số chợ Hà Nội cho thấy nhiều hàng rong không hề biết đến các khóa học an toàn thực phẩm hay chuyện thi cử theo Thông tư 13/2014. Khoảng cách giữa quy định và đời sống nghề này tồn tại đã lâu, và phần rủi ro rơi xuống cả người bán lẫn người mua. Người bán cần nhớ những hành vi bị cấm khi bán hàng rong, vì vi phạm thì bị nhắc nhở hoặc xử lý: - Sử dụng loa phóng thanh quá mức gây phiền hà. - Vứt rác bừa bãi quanh nơi bán. - Sử dụng trẻ em hay người tàn tật để bán hàng. - Bán hàng cấm kinh doanh như ma túy, vũ khí. - Bán thực phẩm hết hạn hoặc không rõ nguồn gốc, sản phẩm độc hại gây hại sức khỏe. Ngoài ra, người bán cần sắp xếp phương tiện gọn gàng, có phương tiện đựng rác, không chèo kéo khách, không gây ồn ào quá mức, nhất là từ 22 giờ đến 5 giờ sáng. Một người bán xôi dậy từ 4 giờ đến 5 giờ sáng để nấu kịp giờ cao điểm thì nên đặt khu xôi chín xa chỗ rửa bát, đựng rác trong thùng có nắp, để khi tổ liên ngành đi kiểm tra qua cũng không có gì để nhắc. Loại xôi cũng cần chọn: xôi gà, xôi xéo, xôi thịt bán chạy hơn xôi lạc, xôi đỗ. Nếu chỉ dậy nấu được một nồi thì ưu tiên ba loại kia trước. Chọn mặt hàng cũng là một phần của chuyện an toàn và dễ bán. Món phù hợp bán rong cần đáp ứng ba tiêu chí: nhu cầu cao tại khu vực bán, dễ vận chuyển, bảo quản được trong ca bán. Đó là lý do đồ ăn sáng như bánh mì, xôi, bánh bao, đồ ăn vặt như bánh tráng trộn, khoai chiên, đồ uống như cà phê, trà chanh, cùng trái cây, hoa tươi luôn đứng đầu danh sách mặt hàng phổ biến. Trái cây cắt sẵn hỏng nhanh, cần kiểm soát số lượng nhập theo từng ca; xoài chấm muối ớt và cóc lắc muối chua là hai món bán chạy nhất trong nhóm này. ![Một phụ nữ đứng lau tủ kính xe hàng đầy bát trắng và đũa, bên cạnh nồi lớn bốc khói, hai người ngồi phía sau](https://chucmungnammoi.com/covers/ban-hang-rong-va-nhung-dieu-minh-hoa-1-cujm0n-1200x800.webp) *Ảnh minh họa tạo bằng trí tuệ nhân tạo* ## Bán hàng rong ở New York: những điều cần biết về giấy phép Đặt bán rong Việt Nam cạnh New York, khác biệt nằm ở giấy phép. Guadalupe Galicia, người mẹ đơn thân 40 tuổi nhập cư từ Mexico, bán bánh rong ở New York suốt 20 năm để nuôi 6 con. Bánh tamales của bà giá 2,25 USD mỗi chiếc tại khu Bushwick, quận Brooklyn.[1] Vì thành phố giới hạn số giấy phép từ năm 1983, nhiều người như bà bán không giấy phép nhiều năm, và tiền phạt cộng dồn ước tính đã lên tới 12.000 USD, mỗi lần có thể tới 2.500 USD. Giấy phép hợp lệ ở New York tốn 50 USD, cộng thêm 200 USD phí cho các giỏ hàng kèm theo. Nhưng con số đó khó với được khi nguồn cung bị khóa chặt. Chợ đen cho thuê lại giấy phép bán rong với giá tới 25.000 USD qua trung gian, và Sabina Morales, 62 tuổi, mất 15.000 USD tiết kiệm vì mua nhầm giấy phép giả. Trước tình trạng ấy, Jessica Ramos, thành viên đảng Dân chủ hội đồng bang New York, đã đề xuất dự luật xóa bỏ hạn chế bán hàng rong.[1] So với câu chuyện ấy, người bán rong ở Việt Nam may mắn hơn về mặt giấy tờ: không cần giấy phép kinh doanh, không phải trả tiền thuê danh xưng. Đổi lại, nghĩa vụ của người bán nằm ở trật tự công cộng: giữ nơi bán gọn gàng, không ồn ào, không gây phiền hà, đặc biệt từ 22 giờ đến 5 giờ sáng. Hai mô hình quản lý khác nhau, nhưng điểm chung là nghề này luôn đứng giữa mưu sinh và quy định. ## Chọn món và vốn khởi điểm Sau pháp lý và vệ sinh, chuyện cuối cùng là bán gì với bao nhiêu vốn. Kinh nghiệm của nhiều người đi trước là bắt đầu với 1-2 món chủ lực, ưu tiên sản phẩm dễ chuẩn bị và phục vụ nhanh, rồi mới mở rộng menu khi đã có khách quen. Ưu thế của bán hàng rong nằm ở vốn đầu tư thấp, không cần thuê mặt bằng, dễ tiếp cận khu đông người và dễ đổi địa điểm theo khung giờ. Trước khi đầu tư, nên vạch rõ kế hoạch, chuẩn bị vốn cộng dồn dự phòng và chọn đúng nhóm khách mục tiêu. Con số tham khảo cho từng món giúp người mới tính toán: trà tắc, trà chanh có biên lợi nhuận 65-75%, hợp khu văn phòng và cổng trường nhưng doanh thu giảm mạnh vào mùa lạnh; chè, tào phớ tính mùa vụ cao, tháng mưa lạnh doanh thu giảm 40-60%; bánh bao bán được cả ngày, khung giờ 7h-11h và 14h-17h, vốn dụng cụ hấp ban đầu từ 500.000 đến 1.500.000 đồng. Muốn đầu tư lớn hơn, bánh mì Doner Kebab bán 25.000 đến 45.000 đồng một ổ với biên lợi nhuận 45-55%, nhưng cần thêm 7-12 triệu đồng cho lò nướng hoặc xe bán hàng. Còn muốn mở bán với chiếc tủ kính nhỏ kiểu cà phê mang đi thì cần tối thiểu 15 triệu đồng. Đặt các con số cạnh nhau, người mới thấy rõ: vốn càng cao thì biên lợi nhuận phải bù được thời gian thu hồi, nên món rẻ tiền như bánh bao vẫn là lựa chọn an toàn cho ca bán đầu tiên. Một sinh viên mới ra trường chọn bán trà chanh gần cổng trường, chỉ cần 1-2 món và ca bán ngắn, sẽ tránh được phần nào rủi ro thời tiết mà vẫn đủ sống giai đoạn đầu. Nhưng cần nhìn thẳng bốn rủi ro chính của nghề này: địa điểm không ổn định, cạnh tranh cao, doanh thu không đều, và thực phẩm dễ bị ảnh hưởng bởi bụi bẩn cùng thời tiết. Bán rong không có hợp đồng thuê chỗ, hôm nay góc phố đông khách, mai công trình che kín lối đi; người bán phải chấp nhận di chuyển và tính sẵn phương án dự phòng cho những ngày mưa. Giờ đây người bán rong còn có thêm kênh online: kết hợp đăng hàng qua Facebook, TikTok để quảng bá và nhận đơn, giảm phụ thuộc vào khách đi đường. Sau bài này, bán hàng rong và những điều cần biết tóm lại còn ba việc: bán đúng nơi, giữ đồ ăn sạch và bắt đầu nhỏ. Làm được ba việc ấy, chiếc xe hàng nhỏ vẫn là con đường lập nghiệp mà sách vở xưa từng kể. Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/). ## Nguồn tham khảo 1. [Bán hàng rong mưu sinh ở Mỹ](https://vnexpress.net/ban-hang-rong-muu-sinh-o-my-4033631.html) (vnexpress.net) 2. [Phải thi kiến thức... mới được bán hàng rong](https://cafebiz.vn/phap-luat/phai-thi-kien-thuc-moi-duoc-ban-hang-rong-201406021403375839.chn) (cafebiz.vn)